Yazar: admin

İsrail ordusu Lübnan’a saldırılarını yoğun şekilde sürdürüyor. Lübnan Sağlık Bakanlığı, İsrail’in 2 Mart’tan beri ülkeye düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısının 1318’e, yaralı sayısının ise 3 bin 935’e yükseldiğini açıkladı. Hayatını kaybedenlerin 125’inin çocuk, 91’inin kadın olduğu belirtildi. Açıklamada, İsrail saldırılarında 53 sağlık çalışanının hayatını kaybettiği, 137 sağlık personelinin yaralandığı ifade edildi. Lübnan Sağlık Bakanlığı, dün yaptığı açıklamada, 2 Mart’tan bu yana İsrail saldırılarında ölenlerin sayısının 1268’e çıktığını bildirmişti.

İSRAİL’İN LÜBNAN’A SALDIRILARI

İsrail ordusundan 2 Mart’ta yapılan açıklamada, Lübnan’dan füze atıldığının tespit edilmesinin ardından ülkenin kuzeyinde sirenlerin devreye girdiği belirtilmişti. Daha sonra Lübnan geneline hava saldırıları başlattığını duyuran ve başkent Beyrut’u hedef alan İsrail ordusu, havadan ve denizden yoğun saldırılar düzenlediği Lübnan’da kara işgalini genişletme kararı almıştı. Lübnan hükümeti ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyon 162 bini geçtiğini açıklamıştı. >>>AA

İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü Yarbay İbrahim Zülfikari, ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’a yeni tehditler savurmasının ardından açıklama yayımladı. ABD-İsrail’in İran’ın askeri kapasitesini yok ettiklerine dair iddialarına değinen Zülfikari, “Stratejik füze üretim merkezlerimizi, uzun menzilli saldırı ve hedef belirleme insansız hava araçlarımızı, modern hava savunma ve elektronik savaş sistemlerimizi ve özel teçhizatımızı yok ettiğinizi ummayın, çünkü böyle bir düşünceyle kendinizi içinde bulduğunuz bataklığı daha da derinleştireceksiniz.” değerlendirmesinde bulundu. ABD ve İsrail’e hitaben, “Başlattığınız saldırganlığın bedelini ödeyeceksiniz.” diye seslenen Zülfikari, “Şimdiye kadar çektiğiniz güçlü ve hayal edilemez darbelerin ve tokatların devamında, daha ezici, daha geniş ve daha yıkıcı eylemlerimizi bekleyin.” ifadelerini kullandı.

İRAN, ŞİRAZ SEMALARINDA İSRAİL’E AİT BİR HERMES-900 SİHA’YI DÜŞÜRDÜĞÜNÜ DUYURDU

Yarı resmi Fars Haber Ajansının Devrim Muhafızları Ordusuna dayandırdığı habere göre, Şiraz semalarında silahlı bir Hermes-900 vurularak imha edildi. Hermes SİHA’nın, “ülkenin entegre hava savunma ağının kontrolündeki gelişmiş hava savunma sistemi tarafından düşürüldüğü” ifade edildi. >>>AA

ABD/İsrail-İran Savaşı’nın başlamasının üzerinden bir aydan fazla zaman geçerken, tüm gözlerin çevrildiği Hürmüz Boğazı’nda ticaretin tıkanması, enerjiden gıdaya küresel ekonominin birçok katmanına yayılmaya başladı.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırmasının ardından, İran misilleme olarak Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemi geçişlerini sınırlandırdı ve küresel ticaret için stratejik önemde olan bu geçitte sevkiyat, savaşın üzerinden geçen bir ayda kayda değer bir iyileşme göstermedi.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) verilerine göre, Hürmüz Boğazı’ndan 1-27 Şubat arasında günlük ortalama 129 gemi geçiş yaptı.

Boğaz’daki trafik 28 Şubat’ta yavaşlamaya başlamasının ardından mart ayı boyunca keskin düşüş gösterirken, savaş öncesi döneme göre günlük ortalama yüzde 95 daha az seviyede bulunuyor.

BOĞAZ’I GEÇEN GEMİLERİN ÇOĞU BOŞ, BÜYÜK KISMI HAM PETROL TANKERİ

Hürmüz Boğazı’nı 28 Şubat-31 Mart arasında geçen 292 ticari geminin, 147’sinin boş olduğu görüldü.

Boğaz’ı yüklü halde geçen gemilerin 43’ünü ham petrol, 38’ini kuru yük, 32’sini kirli ve temiz petrol ürünleri, 20’sini LPG gemileri oluşturdu. Diğer gemi türleri içinde 5 metanol, 2 kimyasal ürün, 2 konteyner, birer LNG, biyoyakıt ve etinel taşıyan gemi yer aldı.

28 MART, 2 MART’TAN SONRA EN FAZLA GEMİ GEÇİŞİNİN GÖRÜLDÜĞÜ GÜN OLDU

Anlık gemi takip şirketi MarineTraffic’ten edinilen bilgilere göre, 28 Şubat’ta Hürmüz Boğazı’ndan 78 ticari gemi geçiş yaptı. Bu tarihte Boğaz’daki veya Boğaz yönüne giden gemilerin birçoğu tırmanan gerilim nedeniyle U dönüşüne geçti.

Boğaz’dan geçen ticari gemi sayısı 1 Mart’ta 30, 2 Mart’ta 12 olurken, 3 Mart’ta 3’e kadar geriledi. Boğaz’dan geçen gemi sayısı 23 Mart’ta 12’ye yükseldi.

Hürmüz Boğazı’ndan 15 geminin geçtiği 28 Mart ise, 2 Mart’tan sonra en yoğun trafiğin görüldüğü gün oldu. Bu tarihte geçen 15 ticari geminin 5’ini İran, 3’ünü Panama, 2’sini Marshall Adaları ve 2’sini Hindistan bayraklı gemiler oluşturdu. Diğerleri Pakistan, Antigua ve Barbuda ve Liberya bayraklı gemiler olarak kayıtlara geçti.

LİBERYA BAYRAKLI GEMİ GÜVENLİ GEÇİŞ İÇİN VARIŞ NOKTASINA “SANTOS’TAN İRAN’A GIDA” YAZDI

Hürmüz Boğazı’nı geçen Liberya bayraklı Andermatt isimli kuru yük gemisi otomatik tanımlama sisteminde (AIS) varış destinasyonunu 24 Mart’ta “Santos’tan İran’a gıda” şeklinde güncelledi. Bu durum, bölgede güvenli geçiş için gemilerdeki değişen AIS davranışını gösteriyor. Söz konusu gemi 31 Mart’ta Hürmüz Boğazı’ndan geçişini tamamladı.

Son olarak 30 Mart’ta 2’si konteyner gemisi olmak üzere toplam 6 gemi, 31 Mart’ta ise 5 gemi Boğaz’dan geçiş yaptı.

Hürmüz Boğazı’nı 31 Mart’ta geçen gemilerin, sadece bir tanesi kirli petrol ürünleriyle yüklüyken, diğerlerinin boş olduğu görüldü. Söz konusu 5 geminin 2’si Liberya, biri Saint Kitts ve Nevis, diğerleri de Barbados ve Marshall Adaları bayraklıydı.

Hürmüz Boğazı’ndan geçişine İran tarafından izin verilen gemilerin neredeyse tamamı Asya ülkelerine gidiyor. Bu gemiler ağırlıklı olarak petrol ve LPG başta olmak üzere petrol ürünleri ile kuru yük taşıyor. Boğaz’ı geçen tankerlerin büyük bir bölümünün İran petrolü taşıdığı tahmin ediliyor.

Bu dönemde Hindistan ve İran arasındaki petrol ticareti de yeniden canlanma sinyali verdi. Veri analitik şirketi Kpler’in analizine göre, ABD yönetiminin bölgesel çatışma kaynaklı tedarik aksaklıkları nedeniyle “denizde bulunan” İran petrolüne 30 günlük bir istisna tanımasının ardından, Ping Shun isimli ham petrol tankeri 600 bin varil ham petrolle Hindistan’ın batısındaki liman ve rafineri bölgesi Vadinar’a doğru yola çıktı.

Bu sevkiyat, Mayıs 2019’dan beri Hindistan’ın aldığı ilk İran petrolü olma özelliğini taşırken, Hindistan rafinerileri için stokların azaldığı kritik bir dönemde gerçekleşti. Söz konusu tankerin 4 Nisan’da Vadinar’a varması bekleniyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAN GEÇİŞE ÜCRET UYGULANMASINA İLİŞKİN TASARI KOMİSYONDAN GEÇTİ

Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemi geçişlerinin geleceğine ilişkin belirsizlik artıyor. Son dönemde Boğaz’dan geçişine izin verilen gemilerin ağırlıklı olarak İran karasuları üzerinden bir “koridoru” takip ederek seyrettiği ifade ediliyor.

Öte yandan, İran Meclisi’nde bu hafta Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerde ücret uygulamasını öngören yasa tasarısının Ulusal Güvenlik Komisyonu’ndan geçtiği bildirildi.

Fars Haber Ajansı’na göre, İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu üyesi Mücteba Zarii konuya ilişkin yaptığı açıklamada, tasarının içeriğinde, “mali düzenlemeler ve ülkenin ulusal para birimi riyal bazlı geçiş ücretinin uygulanması, ABD ve İsrail’e geçiş yasağı, İran’a karşı tek taraflı yaptırımlara katılan ülkelere yasak getirilmesi, İran’ın egemenlik rolünün ve silahlı kuvvetlerinin yetkisinin uygulanması, boğaz ve deniz taşımacılığı güvenliği, çevresel konular ve Umman ile hukuki işbirliği” konularının yer aldığını belirtti.

Söz konusu tasarının yasalaşması için ilgili komisyonun ardından, mecliste onaylanması ve sonrasında Anayasayı Koruyucular Konseyi’nden geçmesi ve Cumhurbaşkanı tarafından imzalanması gerekiyor.

TİCARETTEKİ TIKANIKLIK ENERJİDEN GIDAYA BİRÇOK SEKTÖRE YAYILDI

Küresel petrol talebinin ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, enerji sektörünün yanı sıra gübre ticareti ve gıda sistemleri üzerinde de baskı oluşturuyor.

Brent petrolün varil fiyatında bir ayda yüzde 50’ye yakın artış görülürken, Avrupa’da gaz fiyatları ve Asya’daki LNG fiyatları da sert şekilde yükseldi.

Gaz fiyatlarındaki keskin artış, gübre açısından kritik önemde çünkü doğal gaz, üre ve amonyak gibi azot bazlı gübrelerin üretiminde temel girdilerden biri olarak öne çıkıyor. Gaz fiyatları yükseldikçe üretim maliyetleri artıyor ve bu da gübre fiyatlarını yukarı çekiyor.

Orta Doğu ülkelerinin rolü enerjiyle sınırlı kalmıyor. UNCTAD analizine göre, bölge, aynı zamanda fosfat gübrelerde kullanılan kükürt gibi önemli girdilerin büyük üreticisi ve küresel gübre ticaretinin merkezi konumda bulunuyor. Deniz yoluyla taşınan gübre hacminin yaklaşık 3’te 1’i bu boğazdan geçiyor. Bu nedenle Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar yalnızca üretim maliyetlerini değil, aynı zamanda lojistik akışları ve tedarik sürekliliğini de tehdit ediyor.

Özellikle Asya’daki büyük ithalatçı ülkelerin gaza erişiminin azalması ve maliyetlerin artması, gübre üretiminin, erişilebilirliğini ve ticaretini doğrudan etkiliyor.

Körfez’deki ülkeler, küresel azot ihracatının yüzde 13’ünü ve fosfat gübresi besin maddelerinin yüzde 9’unu karşılıyor.

Tarımsal üretim ve ticaret için hayati öneme sahip gübreye erişim özellikle Körfez ülkelerine bağımlılığı yüksek olan Sudan, Tanzanya, Somali, Pakistan ve Tayland gibi gelişmekte olan ülkeler için yeni riskler oluşturuyor. >>>AA

ABD’de yayın yapan Axios platformuna konuşan üç ABD’li yetkili, Washington ve Tahran yönetimleri arasında ateşkes sağlanmasına yönelik görüşmeler yapıldığını belirtti. Yetkililer, ABD ve İran’ın, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması karşılığında ateşkes sağlanmasına yönelik görüşmeler yaptığını iddia ederek, bu görüşmelerin doğrudan veya arabulucular aracılığıyla olup olmadığına ilişkin detay vermedi. Bu görüşmeler sonucunda bir anlaşmaya varılıp varılmayacağının belirsizliğini koruduğuna işaret eden yetkililer, ABD Başkanı Donald Trump’ın bu olasılığı hem yönetim içindeki hem de dışındaki yetkililerle görüştüğünü ileri sürdü.

Konu hakkında bilgi sahibi iki kaynak da Trump’ın dün Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile telefonda görüştüğünü ve olası bir ateşkesi gündeme getirdiğini, ayrıca Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid Al Nahyan ile görüştüğünü öne sürdü. Bu arada başka bir kaynak, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in 31 Mart’ta arabulucularla olası ateşkes hakkında görüşmeler yaptığını ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması dahil olmak üzere taleplerinin karşılanması halinde ABD’nin ateşkese açık olduğu mesajını İran’a ilettiğini aktardı. Söz konusu kaynak, Vance’in, anlaşmaya varılamaması halinde İran’ın altyapısını vuracaklarına ilişkin Trump’ın sözlerini yinelediğini belirtti.

⁠⁠ABD-İSRAİL’İN İRAN’A SALDIRILARI

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat’ta İran’a askeri saldırı başlattı. İran da İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi. ABD-İsrail saldırılarında, dönemin İran lideri Ali Hamaney’in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü. >>>AA