ABD’nin İran’daki muhalif arayışı
ABD yönetiminin İran’daki rejime karşı iç muhalefeti harekete geçirebilecek potansiyel müttefikler aradığı iddia edildi. Konuya yakın kaynaklar, Donald Trump’ın bu hafta İran’daki Kürt azınlığın temsilcileri ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ndeki bazı siyasi liderlerle temas kurduğunu belirtti.
Washington Post’un haberine göre görüşmelerde Trump’ın, İran rejimine karşı bir hareket başlatılması durumunda Kürt gruplara geniş kapsamlı ABD hava desteği ve çeşitli askeri yardımlar teklif ettiği ileri sürüldü.
“Kürtler tarafını seçmeli” mesajı
Irak Kürdistan Bölgesi’ni yöneten iki büyük partiden biri olan Kürdistan Yurtseverler Birliği’nin üst düzey bir yetkilisi, Washington yönetiminin Iraklı Kürtlerden İranlı Kürt grupların hareketine engel olmamalarını istediğini söyledi.
Yetkiliye göre ABD’nin talebi, İranlı Kürt grupların Irak’tan harekete geçmesine izin verilmesi ve bu gruplara lojistik destek sağlanması yönünde oldu.
Aynı yetkili, Trump’ın Kürdistan Yurtseverler Birliği lideri Bafel Talabani ile yaptığı görüşmede Kürtlere açık bir mesaj verdiğini belirtti. Trump’ın, Kürtlerin bu savaşta bir taraf seçmesi gerektiğini ifade ederek ya Amerika ve İsrail ile ya da İran ile birlikte olacaklarını söylediği aktarıldı.
Kürt partileri temkinli yaklaşıyor
Irak Kürdistanı’ndaki diğer büyük siyasi yapı olan Kürdistan Demokrat Partisi’nin üst düzey bir yetkilisi de Trump’ın parti lideri Mesud Barzani ile görüştüğünü doğruladı.
Washington Post’a konuşan bir yetkili, İran’a yönelik olası bir Kürt hamlesinin sadece silahlı güç kapasitesiyle ilgili olmadığını belirterek asıl meselenin İran içindeki destek düzeyi olduğunu ifade etti.
İranlı Kürt muhalefetiyle doğrudan temas
Trump’ın ayrıca İran’daki en eski Kürt muhalif hareketlerinden biri olan İran Kürdistan Demokrat Partisi lideri Mustafa Hijri ile de görüştüğü bildirildi.
İran Kürdistan Demokrat Partisi, geçen hafta Irak Kürdistanı’nda altı İranlı Kürt muhalif grubun oluşturduğu yeni bir koalisyonun parçası olarak duyurulmuştu.
Parti tarafından yapılan açıklamada İran ordusunda görev yapan askerler ve güvenlik güçlerine rejimin silahlı ve baskıcı güçlerine destek vermemeleri ve üslerini terk etmeleri çağrısı yapıldı.
Irak Kürtleri riskli bir denklemin içinde
Uzmanlara göre Iraklı Kürtler için mevcut süreç oldukça hassas bir denge anlamına geliyor. Irak Kürdistanı yönetimi uzun süredir İranlı Kürt gruplara sığınma imkanı tanırken bu grupların İran’a karşı operasyon planlamamasını şart koşuyordu.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri hamlelerinin başarısız olması durumunda Irak Kürtlerinin Tahran ile kurduğu kırılgan dengeyi kaybetme riski bulunuyor.
Irak Kürtleri güçlü siyasi kurumları ve ekonomik yapıları sayesinde bölgede önemli bir aktör haline gelmiş olsa da Bağdat’taki merkezi hükümetle uzun süredir çeşitli sorunlar yaşıyor.
İran’daki Kürt nüfusu ve siyasi talepler
İran’da yaklaşık 10 milyon Kürt ülkenin batısındaki beş eyalette yaşıyor. Kürtler aynı zamanda Irak, Suriye ve Türkiye’de de önemli nüfuslara sahip.
Bu topluluklar yıllardır siyasi temsil ve özerklik talepleriyle mücadele ediyor. Zaman zaman ABD’nin bölgesel çıkarlarıyla örtüştüğü dönemlerde Washington’dan destek gördükleri bilinse de Kürt gruplar ABD’nin geçmişte birçok kez kendilerini yalnız bıraktığını düşünüyor.
Son dönemde ABD yönetimi, Suriye’de DEAŞ’a karşı mücadelede en önemli müttefiklerinden biri olan Kürt ağırlıklı Suriye Demokratik Güçleri’ne verdiği desteği azaltmış ve Şam’daki yeni yönetimle iş birliğine yönelmişti.
İranlı Kürt gruplar arasında görüş ayrılıkları
İranlı Kürt muhalif hareketler son dönemde bir koalisyon kurmuş olsa da geçmişte sık sık anlaşmazlık yaşadıkları biliniyor.
Uzmanlara göre bu durum olası bir rejim değişikliği sonrasında ortak bir siyasi yapı kurulup kurulamayacağı konusunda soru işaretleri yaratıyor.
İranlı Kürt gruplar arasında önemli ölçüde silahlı güce sahip olduğu düşünülen tek yapı ise PJAK olarak gösteriliyor. PJAK’ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde Türkiye merkezli PKK ile ilişkilerinden kaynaklandığı değerlendiriliyor.
Etnik gerilim riskine dikkat çekildi
Atlantic Council Orta Doğu Programı Direktörü Victoria Taylor, İran’daki Kürt savaşçıların sayısının sınırlı olduğunu ve Kürt olmayan bölgelerde geniş destek bulmalarının zor olabileceğini söyledi. Taylor’a göre böyle bir girişim etnik gerilimleri artırabilecek bir senaryo oluşturabilir.
Exeter Üniversitesi Orta Doğu politikaları profesörü Gareth Stansfield ise İranlı Kürtlerin zor bir ikilemle karşı karşıya olduğunu ifade etti. Stansfield, ABD desteği iddialarının bile İran Devrim Muhafızları’nın dikkatini bölgeye çekebileceğini ve Kürt bölgelerini hedef haline getirebileceğini söyledi.
Türkiye faktörü de denkleme giriyor
ABD’nin İranlı Kürt grupları silahlandırması ihtimali Türkiye açısından da hassasiyet yaratabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Türkiye ile yaklaşık kırk yıl süren çatışmaların ardından PKK geçen yıl silahsızlanma sürecine girmiş ve Ankara ile barış sürecine yönelik adımlar atılmıştı.
İsrail’in sahadaki etkisi
Uzmanlara göre savaşın ilk günlerinde İran içindeki Kürt ayaklanması için askeri zemini en çok hazırlayan taraf İsrail oldu.
İsrail’in hava saldırılarının özellikle İran’ın batısındaki askeri noktalar, polis merkezleri ve Devrim Muhafızları tesislerini hedef aldığı belirtiliyor.
Council on Foreign Relations uzmanı Henry Barkey, İsrail’in İran Kürdistanı’ndaki askeri hedefleri sistematik biçimde vurduğunu ve bunun son derece bilinçli bir strateji olduğunu ifade etti.
Kürt yönetiminden temkinli mesaj
Irak Kürdistanı’ndaki yetkililer, İran’a yönelik olası bir Kürt operasyonunun büyük riskler taşıdığını vurguluyor.
Son günlerde İran ve İran destekli milislerin Irak’ın Erbil kentini hedef alan saldırılar düzenlediği ve bunun Kürtlerin İran muhalefetine destek vermesini engellemeyi amaçladığı değerlendiriliyor.
Kürdistan Yurtseverler Birliği’nden bir yetkili sürecin hassasiyetini şu sözlerle özetledi: Çok hassas bir konumdayız. İranlı Kürtlerin başlatacağı bir kara harekatı başarısız olursa İran’ın Irak Kürdistanı’na nasıl karşılık vereceğini bilmiyoruz. Ancak Trump doğrudan arayıp talepte bulunduğunda bunu tamamen reddetmek de kolay değil.
The post Trump: Kürtler ya bizimle olacak ya İran’la first appeared on Kanal 3 Tv.
