Kategori: Ekonomi

Fed’in bugün açıklanacak faiz kararının piyasaların yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor. İstihdam piyasasına ilişkin güçlü veriler, yükselen enflasyon beklentileri ve Fed Başkanı Kevin Warsh’ın enflasyonla mücadelede kararlılık vurgusu sonrası, para piyasalarındaki fiyatlamalarda 25 baz puanlık artırıma gidilmesine kesin gözüyle bakılıyor.

Bankanın karar metnindeki açıklamalar yatırımcılar tarafından takip edilecek. Fed’in bu toplantıda makro tahminlerde ve faiz patikasında yapacağı olası değişiklikler de piyasaların odağında yer alacak.

Fed Başkanı Warsh’ın sözlü yönlendirme yapmaktan kaçınmasına karşın ondan gelecek açıklamalar da yakından izlenecek. Öte yandan Orta Doğu’da devam eden karşılıklı çatışmaların ne kadar sürebileceği konusundaki belirsizlikler de küresel piyasalarda risk unsuru olmaya devam ediyor.

Dün yüzde 5,04’e çıkarak Temmuz 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi gören ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in ABD tahvil piyasasının dünyanın en iyi performansını gösteren piyasa olduğu yorumunda bulunmasının ardından bugün yüzde 5 seviyesinde dengelendi.

Öte yandan ABD Senatosunda, dijital varlıklara ilişkin düzenleyici çerçeve oluşturmayı amaçlayan ve “CLARITY Act” olarak bilinen “Dijital Varlık Piyasası Netlik Yasa Tasarısı”nın Genel Kurulda görüşülmesine geçilmesini sağlayacak usul oylamasında gerekli çoğunluğa ulaşılamadı.

Bu gelişmeyle bitcoin yüzde 0,1 düşüşle 75 bin 780 dolar seviyelerinde seyrediyor. Kripto para borsası Coinbase’in hisselerindeki yüzde 10’luk düşüş de dikkati çekti.

Jeopolitik risklerden kaynaklı petrol arzına ilişkin endişelere karşın, ABD stoklarındaki artışın etkisiyle kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,6 azalışla 108,1 dolar seviyesinde bulunuyor. Altının onsu yüzde 0,6 değer kaybıyla 4 bin 321 dolardan işlem görüyor.

Fed’e ilişkin faiz artırım beklentilerine karşın ABD’ye ilişkin mali endişelerin etkisiyle dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 99,6 seviyesinde seyrediyor.

New York borsası negatif seyretti

New York borsası, tahvil faizlerindeki yükselişin risk iştahını baskılamasıyla dün negatif seyretti.

Meta’nın hisseleri, şirketin yapay zeka modellerini daha düşük maliyet ve enerji tüketimiyle çalıştırmak için geliştirdiği yeni nesil çipleri test ettiğini duyurması sonrasında yüzde 1’e yakın değer kazandı.

Makroekonomik veri tarafına bakıldığında Fed New York şubesinin açıkladığı imalat endeksi, eylülde 7,6 değerine düşerek beklentilerin altında gerçekleşti.

Diğer taraftan Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, ABD’de dizelin ortalama galon fiyatı bugün 6,27 dolar ile rekor tazeledi.

Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,63, S&P 500 endeksi yüzde 0,45 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,78 değer kaybetti.

ABD’de endeks vadeli kontratlar, güne pozitif başladı.

Avrupa borsaları geriledi

Avrupa borsaları petrol fiyatlarındaki yükselişin risk iştahını baskılamaya devam etmesi ve tahvil piyasalarındaki satış baskısının derinleşmesiyle dün negatif seyretti. Almanya’da ZEW Ekonomik Güven Endeksi’nin eylül ayı sonuçları açıklandı.

Buna göre, ağustosta 34,2 puan olan endeks, eylülde 0,5 puanlık sınırlı bir artışla 34,7 puana yükseldi. Piyasa beklentisi ise endeksin bu dönemde 40 puana ulaşacağı yönündeydi.

Kurumsal tarafta, Deutsche Bank hisseleri yüzde 2,4 düştü. Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,37, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,34, İtalya’da FTSE MIB endeksi yüzde 0,14 ve Almanya’da DAX 40 endeksi, günü yüzde 0,15 değer kaybetti.

Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları pozitif seyrediyor

Tahvil piyasasındaki satış baskısının hafif bir şekilde azalması ve petrol fiyatlarındaki yükselişlerin hız kesmesi, yeni günde Asya piyasalarında risk iştahını artırdı.

Bugün açıklanan makroekonomik verilere göre Japonya’da ağustos ayına ilişkin ihracat yüzde 19,3, ithalat da yüzde 28 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Ülkede ağustos ayına ilişkin dış ticaret açığı 638,3 milyar yenden 1,1 trilyon yene yükseldi. Japonya böylece dış ticaretinde 4 ay üst üste açık verdi. Analistler, ülkede üst üste verilen dış ticaret açığının enerji maliyetlerindeki artıştan kaynaklandığını belirtti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,3, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,1, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,6, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3 yükseldi.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,41 değer kaybederek 13.892,30 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,09 arttı.

Dolar/TL dün günü yatay seyirle 48,6292’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 48,6520’den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksinin, yurt dışında ise ABD’de Fed’in faiz kararı ve Fed Başkanı Kevin Warsh’ın basın toplantısı başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.800 ve 13.700 puanın destek, 14.000 ve 14.100 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, ağustos ayı konut fiyat endeksi

11.30 İngiltere, temmuz ayı konut fiyat endeksi

12.00 Avro Bölgesi, temmuz ayı sanayi üretimi

14.00 ABD, haftalık mortgage başvuruları

15.30 ABD, ağustos ayı perakende satışlar

20.00 Avro Bölgesi’nde ECB Başkanı Lagarde’ın konuşması

21.00 ABD’de Fed’in faiz kararı

21.30 ABD’de Fed Başkanı Warsh’ın basın toplantısı

Dün 109,45 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 108,75 dolardan tamamladı. Brent petrolün kasım vadeli varil fiyatı, bugün saat 09.27 itibarıyla kapanışa göre yüzde 0,6 azalarak 108,06 dolar oldu.

Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün ekim vadeli varil fiyatı da 104,71 dolar olarak belirlendi.

Petrol fiyatlarındaki düşüşte, ABD Temsilciler Meclisinin Amerikan güçlerinin İran’la çatışmalardan çekilmesini öngören tasarıyı kabul etmesi ve ABD Merkez Bankasının (Fed) bugün 25 baz puanlık faiz artırımına gideceği beklentileri etkili oluyor.

ABD Temsilciler Meclisi, Başkan Donald Trump’a Amerikan güçlerini İran’la çatışmalardan çekmesi yönünde talimat veren savaş yetkileri tasarısını dün kabul etti.

ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesinin Demokrat Üyesi Gregory Meeks, ABD’nin yaklaşık 200 gündür çatışmanın içinde olduğunu belirterek, Trump yönetiminin ilan ettiği hedeflere ulaşamadığını savundu.

Meeks, çatışmanın maliyetleri arasında artan benzin fiyatları ve mortgage faizleri, enflasyon, milyarlarca dolarlık kamu harcaması ve ABD ordusunun verdiği kayıpları gösterdi.

Böylece Temsilciler Meclisi, benzer nitelikteki bir savaş yetkileri tasarısını üçüncü kez kabul etmiş oldu.

Bu gelişme, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin azalabileceğine yönelik beklentileri destekleyerek petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor.

Fed beklentileri fiyatları baskılıyor

Ayrıca, Fed’in para politikasında sıkılaşacağı beklentileri de fiyatları baskılıyor.

Temmuz toplantısında politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutan Fed’in, 16 Eylül’de açıklayacağı kararda 25 baz puanlık faiz artırımına gideceği beklentisi piyasalarda ağırlık kazanıyor.

Fed’in olası faiz artırımı, arz sıkıntısını doğrudan ortadan kaldırmasa da dünyanın en büyük petrol tüketicisi ABD’de ekonomik aktiviteyi ve petrol talebini sınırlayabileceği beklentisiyle fiyatlar üzerinde baskı oluşturuyor.

Rusya-Ukrayna arasında “enerji ateşkesi” girişimleri fiyatları baskılıyor

Bunun yanı sıra, ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya ile Ukrayna arasında enerji altyapısına yönelik karşılıklı saldırıların durdurulmasına ilişkin girişimleri de küresel enerji arzına yönelik endişelerin hafiflemesine katkı sağlıyor.

Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada, Ukrayna ile Rusya’nın birbirlerinin enerji tesislerini vurmamayı kabul ettiklerini bildirdi.

Trump, “Ukrayna, Rus enerji hedeflerini vurmamayı kabul etti. Rusya da aynı şeyi yapmayı kabul etti. Dünya genelindeki dizel fiyatı artışının asıl nedeni İran değil büyük ölçüde Rusya-Ukrayna Savaşı’dır.” ifadelerini kullandı.

Buna karşın Zelenskiy, dün Rusya’daki petrol rafinerisi ve İHA üretim tesislerine saldırılar düzenlediklerini bildirirken, Rusya’nın da Ukrayna’nın enerji sistemi ve kritik altyapısını hedef almaya devam ettiğini belirtti.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova ise Trump’ın “enerji ateşkesi” teklifinin somut adımlarla desteklenmesi gerektiğini belirtti.

Rusya ve Ukrayna arasında enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulması yönündeki girişimler, enerji arzında kesinti riskinin azalabileceği beklentilerini güçlendirerek petrol fiyatlarının aşağı yönlü hareketini destekliyor.

Suudi Arabistan’daki boru hattı kesintisi arz endişelerini canlı tutuyor

Buna karşın, Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’nı bypass eden Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nın 10 Eylül’deki saldırıların ardından kapanmasıyla arz kesintilerinin sevkiyatlara yansıdığına ilişkin haber akışı fiyatların düşüşünü sınırladı.

Piyasa kaynaklarına göre, 15 Eylül’de Avrupa’ya eylülde yapılması planlanan bazı petrol sevkiyatları iptal edildi.

Hattaki kesintinin uzaması halinde küresel petrol arzının yüzde 4’üne kadarının risk altında kalabileceği belirtiliyor.

Brent petrolde teknik olarak 114,79 doların direnç, 101,74 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

AA muhabirinin Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye’nin ihracatı bu yılın ocak-ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4 artarak 177,9 milyar dolardan 185 milyar dolara çıktı.

Aynı dönemde Azerbaycan, Bulgaristan, Ermenistan, Gürcistan, İran, Irak, Suriye ve Yunanistan olmak üzere 8 komşu ülkeye yapılan toplam ihracatın da arttığı görüldü. Bu dönemde Türkiye’nin komşu ülkelere ihracatı yüzde 2,6 artışla 17 milyar 762 milyon 593 bin dolardan 18 milyar 226 milyon 225 bin dolara yükseldi. Böylece bu ülkelere ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 463,6 milyon dolar arttı.

Ocak-ağustos döneminde komşu ülkeler arasında en fazla ihracat 5 milyar 758 milyon 899 bin dolarla Irak’a gerçekleştirildi. Irak’a ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,5 azaldı.

Bu ülkeyi 3 milyar 439 milyon 40 bin dolarla Bulgaristan, 2 milyar 293 milyon 38 bin dolarla Yunanistan, 1 milyar 949 milyon 857 bin dolarla Gürcistan, 1 milyar 675 milyon 429 bin dolarla Suriye, 1 milyar 566 milyon 709 bin dolarla İran ve 1 milyar 541 milyon 916 bin dolarla Azerbaycan izledi.

Ermenistan’a ihracat ise söz konusu dönemde 1 milyon 336 bin dolar olarak gerçekleşti.

Komşu ülkelerin 5’ine ihracat arttı

Tutar bazında bakıldığında Irak, Bulgaristan, Yunanistan ve Gürcistan, Türkiye’nin komşuları arasındaki en büyük ihracat pazarları olarak öne çıktı. Bu 4 ülkeye gerçekleştirilen toplam ihracat, ocak-ağustos döneminde 13 milyar 440 milyon 834 bin dolara ulaştı.

Bu dönemde 8 komşu ülkenin 5’ine yapılan ihracat artarken, 3’üne gerçekleştirilen ihracat düştü. İhracat, Ermenistan, Gürcistan, Suriye, Bulgaristan ve İran’a artarken, Irak, Yunanistan ve Azerbaycan’a geriledi.

Söz konusu dönemde komşu ülkelere ihracatta sektörler arasında kimyevi maddeler ve mamulleri öne çıktı. Sektörün bu ülkelere ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17,8 artarak 2 milyar 827,2 milyon dolardan 3 milyar 330,6 milyon dolara ulaştı.

Kimyevi maddeler ve mamullerini 1 milyar 903,1 milyon dolarla hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri, 1 milyar 467,3 milyon dolarla demir ve demir dışı metaller takip etti.

En fazla ihracat 6 milyar 656 milyon dolarla İstanbul’dan gerçekleştirildi

Ocak-ağustos döneminde Türkiye’nin komşu ülkelere ihracatında İstanbul, Gaziantep, Ankara, Kocaeli ve Mersin öne çıktı. Bu 5 ilin söz konusu ülkelere gerçekleştirdiği toplam ihracat 11 milyar 661 milyon doları aştı.

Yılın 8 ayında komşu ülkelere en fazla ihracat 6 milyar 655 milyon 914 bin dolarla İstanbul’dan gerçekleştirildi. İstanbul’u 1 milyar 824 milyon 632 bin dolarla Gaziantep, 1 milyar 321 milyon 683 bin dolarla Ankara, 1 milyar 32 milyon 137 bin dolarla Kocaeli ve 826 milyon 754 bin dolarla Mersin takip etti.

AA muhabirinin, Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgilere göre, VDK tarafından yürütülen vergi denetimleri yüksek gelir grubundaki kişilere odaklanmaya devam ediyor.

Vergi incelemesi, izaha davet, gözetim gibi farklı denetim metodolojileri kullanılarak, bu kesimlerin vergisel sorumluluklarını doğru şekilde yerine getirmeleri temin ediliyor.

Başkanlık tarafından yürütülen çalışmalarla, bu yıl büyük ölçeğe sahip mükelleflerin yüzde 31,3’ü vergi incelemesine alındı. Bu da neredeyse her 3 büyük mükelleften 1’inin inceleme altında olduğunu gösterdi. Büyük mükelleflere yönelik söz konusu oran, geçmiş yıllarda yüzde 11 civarındaydı.

Bu oran bu yıl için orta ölçekli mükelleflerde yüzde 7,3’te ve küçük ölçekli mükelleflerde yüzde 1,1’de kaldı. Orta ölçekli mükelleflerin denetiminde izaha davet, küçük ölçekli mükelleflerde ise uyarı maksatlı gözetim gibi uygulamalar tercih ediliyor.

48,7 milyar liralık matrah artışı

Ayrıca Başkanlık, bu yıl yüksek gelir grubunda yer alan mükelleflerin 2025 yılı kazançlarına ilişkin beyanlarını doğru şekilde vermeleri için 2’nci Yüksek Gelir Grupları Gözetim ve Uyum Programı’nı başlattı. Bu program kapsamında, mükellefler tarafından artırılan matrah 48,7 milyar liraya ulaştı. Programla, gözetim kapsamına alınarak yüksek gelir grubunda olduğu değerlendirilen mükellef sayısı da 16 bin 307 oldu. Çalışma kapsamında, bu mükellefler iki ayrı gruba ayrıldı.

Birinci grupta yer alan kişilerin Türkiye’nin ölçek bakımından en büyük 42 bin firmasında ortaklığı bulunduğu görülürken gelir vergisi tutarlarının risk analizi ile tespit edilen kazançlarıyla uyuşmadığı saptandı.

İkinci grupta ise herhangi bir şirkete ortaklığı bulunmamakla beraber sergilediği lüks yaşam ile ödediği vergiler uyuşmayan kişiler yer aldı.

İlk kez beyanname verdiler

Gözetim kapsamına alınan yaklaşık 7 bin mükellefin, geçmiş dönemde hiç beyanda bulunmadığı da belirlendi. Bu kişilerin büyük kısmı gözetim çalışması sonucunda ilk kez beyanname vererek, gelirlerini beyan etti.

Bu kapsamda gelir vergisi beyanındaki artış 6,7 milyar liraya, bu kişilerin ortak olduğu şirketler tarafından yapılan vergi kesintisi matrahındaki artış 4,2 milyar liraya, ortak oldukları şirketlerin kurumlar vergisi matrahındaki artış da 33,9 milyar liraya çıktı.

“Mükelleflerimizi vergiye gönüllü uyuma davet ediyoruz”

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de AA’ya yaptığı değerlendirmede, teknolojinin etkin kullanılmasıyla vergi denetim kapasitesinin önemli ölçüde güçlendiğini belirterek, “Vergide adaleti artırmaya yönelik çalışmalarımız kapsamında denetim kapasitemizi, büyük ölçekli ve yüksek gelir grubundaki mükelleflere yöneltiyoruz. Bu mükelleflerimizi, vergiye gönüllü uyuma davet ediyoruz.” ifadelerini kullandı.>>>AA

AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, Bakanlık, evlenecek gençlerin evlilik sürecindeki ihtiyaçlarının desteklenmesine yönelik çalışmalarını sürdürüyor.

Aile yapısını güçlendirmek, gençlerin sosyal risklerden korunmasına katkı sunmak ve gelişimlerini desteklemek amacıyla oluşturulan “Aile ve Gençlik Fonu” kapsamında Bakanlık, 2024’te “Evlenecek Gençlerin Desteklenmesi Projesi”ni hayata geçirdi.

Proje ile evlilik hazırlığındaki gençlere ekonomik destek sağlanması ve evlilik sürecindeki giderlerinin azaltılması amaçlanıyor.

Bakanlık, proje kapsamında ulusal ve yerel düzeyde firmaların yanı sıra sivil toplum kuruluşları ve yerel yönetimlerle de işbirliği yapıyor.

Bu kapsamda, yerel düzeyde işbirliği yapılan firma sayısı 1132’den 1147’ye yükseldi. Ulusal düzeyde 44 firmayla yapılan işbirliğiyle gençlere indirim desteği sağlayan firma sayısı 1191’e ulaştı.

Hem ulusal hem yerel düzeyde yeni anlaşmalar için görüşmeler ve çalışmalar sürdürülüyor.

Bunun yanı sıra 22 sivil toplum kuruluşu ve 190 yerel yönetimle işbirliği yapıldı.

Böylece 44 ulusal firma, 1147 yerel firma, 22 sivil toplum kuruluşu ve 190 yerel yönetim olmak üzere 1403 kurum ve kuruluşla işbirliği gerçekleştirildi.

Belediyelerden farklı alanlarda destek

Evlilik hazırlıkları kapsamında yapacakları alışverişlerde anlaşmalı firmaların sunduğu indirimlerden yararlanan gençlere, bazı firmalarda mevcut indirimlere ek olarak, bazılarında satış fiyatı üzerinden yüzde 5 ile yüzde 40 arasında değişen oranlarda avantaj sağlanıyor.

İndirimlerden yararlanmak isteyen çiftler, kendileri için tanımlanan indirim kodunu e-Devlet üzerinden alabiliyor.

Kampanyalara ve indirim kodunun oluşturulmasına ilişkin ayrıntılara ise “ailegenclikfonu.aile.gov.tr” adresinden ulaşılabiliyor.

Proje kapsamında yerel yönetimlerle yapılan işbirlikleriyle de evlenecek gençlere farklı alanlarda destekler sunuluyor. 190 belediye, ücretsiz nikah işlemleri, ücretsiz düğün salonu ve çeyiz yardımı gibi imkanlar sağlıyor.>>>AA

Orta Doğu’da gerilimin tırmanması, ABD’de açıklanan enflasyon verilerinin enflasyonist baskıların gücünü koruduğuna işaret etmesi, Fed’e ilişkin faiz artırım beklentilerini yükseltti.

Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji fiyatları, dünya genelinde enflasyonist baskıların sürmesine yol açarken yükselen tahvil faizleri ve dolara talebin artması, emtia piyasaları üzerinde bu hafta baskı oluşturdu.

ABD’nin 10 yıllık tahvil getirisi, hafta içinde yüzde 5’e yaklaşarak Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeyi test etti.

Açıklanan makroekonomik verilere göre ABD’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), ağustosta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 ile beklentilere paralel arttı.

Gıda ve enerji fiyatlarının dışlandığı çekirdek TÜFE ise aylık bazda yüzde 0,3 ile beklentilerin üzerinde yükselirken yıllık bazda yüzde 2,4 arttı. ABD’de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise ağustosta aylık bazda yüzde 0,4 ile beklentiler dahilinde, yıllık bazda ise yüzde 5,4 ile tahminlerin üzerinde artış gösterdi.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in gelecek haftaki faiz kararı toplantısında yüzde 87 ihtimalle faiz artırımına gitmesi bekleniyor.

Değerli metaller yatırımcısını üzdü

Dolar endeksindeki güçlenme ve yükselen tahvil faizleri, değerli metal fiyatları üzerinde baskı oluşturdu.

Diğer taraftan Avrupa Merkez Bankasının (ECB) Orta Doğu’daki çatışmanın başlamasından bu yana ikinci kez politika faiz oranlarını artırmasının ardından enflasyon risklerine de dikkati çekti.

Bankanın sıkı para politikasına devam edebileceğine yönelik öngörüler de değerli metallerdeki düşüşte etkili oldu.

Analistler, özellikle altın için uzun vadeli beklentilerin iyimser olmasına karşın şu anki jeopolitik ve makroekonomik gelişmelerin altın fiyatlarını aşağı yönlü etkilediğini söyledi.

Bu gelişmelerle birlikte değerli metallerde ons bazında fiyatlar paladyumda yüzde 6,3, gümüşte yüzde 2,6, platinde yüzde 1,2 ve altında yüzde 0,4 geriledi.

Baz metallerde ise tezgah üstü piyasada bu hafta libre bazında fiyatlar nikelde yüzde 2,2, çinkoda yüzde 1,8, bakırda yüzde 1,6, kurşunda yüzde 0,8 ve alüminyumda yüzde 0,2 azaldı.

Bu arada, ABD’nin ithal ettiği rafine bakıra gümrük tarifesi uygulayacağına yönelik haber akışıyla bu hafta 6,81 dolarla rekor seviyeye yaklaşan bakırın libresi, daha sonra bu tarifelerin ertelenebileceğine yönelik haberlerle bu seviyeden düşüşe geçerek 6,47 dolar seviyelerine indi.

Jeopolitik risklerle petrol fiyatları sert yükseldi

Enerji tarafındaki gelişmelere bakıldığında haftalık bazda spot piyasada Brent petrolün varil fiyatı yüzde 7,6 artarken doğal gazın İngiliz termal birimi cinsinden fiyatı da yüzde 3 azaldı.

ABD ile İran arasında tırmanan gerilimin küresel petrol arzında aksamalara yol açabileceği endişesi petrol fiyatlarında sert yükselişlere neden oldu.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), Orta Doğu’daki petrol arzında yaşanan kesintilerin etkisiyle bu yıl ve gelecek yıla ilişkin petrol fiyatı tahminlerini yukarı yönlü revize etti.

EIA’nın eylül ayına ilişkin “Kısa Dönem Enerji Görünümü” raporuna göre, uluslararası referans kabul edilen Brent türü ham petrolün ortalama varil fiyatı ağustosta 91 dolara yükseldi.

Brent petrolün varil fiyatı, 106,2 dolarla 20 Mayıs’tan bu yana en yüksek seviyeyi test ederken Umman ve İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişi geçici olarak yönetecek bir anlaşma olabileceğine yönelik haber akışıyla cuma günü 101,7 dolar seviyelerinde dengelendi.

ABD’de doğal gaz stoklarının artması ise fiyatlarda düşüşe neden oldu.

Rusya ile Ukrayna arasındaki barış umutları buğday fiyatlarını geriletti

Chicago Ticaret Borsasında kile başına fiyatlar soya fasulyesinde yüzde 0,8 ve mısırda yüzde 0,9, buğdayda yüzde 1,1 geriledi. Pirincin yüz libre başına fiyatı ise yüzde 1,4 yükseldi.

13,3525 dolarla Aralık 2023’ten bu yana en yüksek seviyeyi gören soya fasulyesinin kile başına fiyatı, bu seviyeden gelen kar satışlarıyla 13 doların altına indi.

ABD’de Intercontinental Exchange’te libre bazında fiyatlar şekerde yüzde 6 artarken kahvede yüzde 3,8 ve pamukta yüzde 0,2 geriledi. Kakaonun ton başına fiyatı ise yüzde 4,4 düştü.

Rusya ile Ukrayna arasında barış olması için atılan adımlarla buğdayda arz endişelerinin azalması fiyatları geriletti. Çin’den gelen yoğun talep soya fasulyesi fiyatlarını yükseltirken soya fasulyesinde daha sonra kar satışları görüldü.

Diğer taraftan El Nino hava olayından kaynaklı arz endişeleri şeker fiyatlarında sert yükselişlere neden oluyor. Hindistan’daki güçlü iç talep ve Avrupa Birliği’nde beklenen üretim azalışı da şeker fiyatlarını destekliyor.

Brezilya’da 2027’de üretimin artacağına yönelik öngörüler ise kahve fiyatlarında düşüşe yol açtı.

Fildişi Sahili’ndeki kakao üretimindeki düşüşe rağmen küresel fazlanın devam edebileceğine yönelik tahminler fiyatları geriletti.>>>AA

AA muhabirinin, 2027-2029 dönemini kapsayan OVP’den derlediği bilgiye göre, kamu işletmeciliğinde hesap verebilirliğin güçlendirilmesi, şeffaflığın artırılması, ticari hayatın gerektirdiği şekilde faaliyetlerin sürdürülmesi ile karlılık, etkinlik ve verimliliğinin daha yüksek düzeylere çıkarılması hedefleniyor.

Bu kapsamda, kamu mali disiplinini güçlendirmek amacıyla farklı statülerde yer alan kamu işletmelerinin izlenmesi, KİT’lerin muhasebe sistemlerinin etkinliğinin artırılması ve mali yapılarının güçlendirilmesi sağlanacak.

Kamu işletmelerinin hesap verebilirliği artacak

KİT’lerin faaliyetleri makroekonomik, sektörel, sosyal politikalarla uyum içinde ve kamu maliyesinde sürdürülebilirliği destekleyen anlayışla, etkin ve verimli bir şekilde sürdürülecek. KİT yönetişim reformu kapsamında, uluslararası operasyonları olan şirketlerin küresel rekabet gücünü yükseltmek için düzenleme yapılacak.

Performansa dayalı ölçüm yöntemleri kullanılarak, kamu işletmelerinin ve yönetim kurullarının hesap verebilirliği artırılacak.

Özel bütçeli idarelerin ödenek tavanları

Öte yandan, OVP ile özel bütçeli idarelerin 2027 yılı bütçesi ödenek teklif tavanları da belli oldu.

Buna göre, Karayolları Genel Müdürlüğüne 514 milyar 670 milyon 384 bin lira, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne 324 milyar 27 milyon 898 bin lira, Kentsel Dönüşüm Başkanlığına 292 milyar 20 milyon 400 bin lira, Orman Genel Müdürlüğüne 106 milyar 797 milyon 6 bin lira, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumuna 79 milyar 540 milyon 460 bin lira, Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumuna 39 milyar 570 milyon 595 bin lira bütçe ödeneği ayrıldı.>>>AA

AA muhabirinin TOKİ’den edindiği bilgiye göre, Başkanlık, konut projelerinin yanı sıra eğitim altyapısının güçlendirilmesine yönelik yatırımlarını da sürdürüyor. Bu kapsamda okul ve üniversitelerin yanı sıra öğrenci yurdu, kütüphane ve spor salonu gibi sosyal donatılar da hayata geçiriliyor.

Bakanlık koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında bugüne kadar TOKİ, 31 bin 782 derslikli 1505 okul inşa etti.

Ayrıca, 26 üniversite, 87 bin 770 öğrenci kapasiteli 220 yurt ve pansiyon, 47 kütüphane ile 999 spor salonu tamamlanarak hizmete sunuldu.

TOKİ tarafından eğitim yapıları dahil olmak üzere inşa edilen toplam sosyal donatı sayısı ise 70 bin 942’ye ulaştı.

Milli Eğitim Bakanlığı ve ilgili kurumlarla işbirliği içinde “Yüzde 100 Destek Kampanyası” kapsamında hayata geçirilen okullar, bulundukları bölgelerin yöresel mimari özellikleri dikkate alınarak tasarlandı.

Bu kapsamda inşa edilen okullar arasında 404 derslikli 105 kreş, 20 bin 693 derslikli 935 ilköğretim okulu ve 10 bin 685 derslikli 465 lise yer aldı.

Depreme dayanıklı, modern mimari anlayışıyla inşa edilen eğitim yapılarıyla derslik başına düşen öğrenci sayısının azaltılmasına ve öğrencilerin fiziki ve teknolojik imkanları gelişmiş ortamlarda eğitim görmesine katkı sağlanması hedeflendi.

Öğrencilerin barınma ihtiyacına yönelik projeler

TOKİ, şehir dışında öğrenim gören öğrencilerin barınma ihtiyacının karşılanması amacıyla Türkiye’nin farklı bölgelerinde yurt ve pansiyon projeleri de hayata geçirdi.

Yükseköğrenim ve ortaöğretim öğrencilerine yönelik inşa edilen yurt ve pansiyonlarda deprem güvenliği ve yapı kalitesinin yanı sıra öğrencilerin eğitim ve sosyal yaşamlarına yönelik ihtiyaçlar da dikkate alındı.

Üniversite yapılarıyla yükseköğretim altyapısının güçlendirilmesine katkı sağlanırken, kütüphanelerle öğrencilerin bilgiye erişiminin kolaylaştırılması, spor salonlarıyla da fiziksel gelişimlerinin desteklenmesi amaçlandı.>>>AA

Bakan Bolat, yazılı açıklamasında, 2026-2027 eğitim öğretim yılı başlamadan önce öğrencilerin ve velilerin güvenli ürünlere ulaşmasını sağlamak, tüketicilerin ekonomik menfaatlerini korumak ve piyasa düzenini tesis etmek amacıyla kırtasiye sektörüne yönelik denetimleri ülke genelinde yoğunlaştırdıklarını belirtti.

Denetimlere ilişkin bilgi veren Bolat, “Ağustos boyunca ve eylülün ilk 10 gününde, fiyat etiketi ile piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerimiz kapsamında, toplam 33 bin 182 firma denetlenmiş, 5 milyon 952 bin ürün incelenmiş ve toplam 182 milyon 559 bin lira idari yaptırım uygulanmıştır. Kırtasiye ürünlerinin fiyat etiketi, ürün güvenliği ve mevzuata uygunluk açısından denetimlerini titizlikle gerçekleştiriyoruz. Çocuklarımızın sağlığını ve güvenliğini ilgilendiren ürünlerde, hiçbir mevzuat ihlaline müsamaha göstermiyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sahadaki denetimleri kararlılıkla sürdürüyoruz”

Bolat, denetimleri yıl boyunca sürdüreceklerini, öğrencilerin ve velilerin güvenli ürünlere ulaşmasını ve tüketicilerin ekonomik menfaatlerinin korunmasını sağlayacaklarını vurguladı. Bakanlık olarak piyasa düzeninin korunması, tüketicilerin haklarının güvence altına alınması ve haksız ticari uygulamalarla etkin mücadele edilmesi amacıyla sahadaki denetimleri kararlılıkla sürdürdüklerinin altını çizen Bolat, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bu vesileyle 2026-2027 eğitim öğretim yılının, başta öğrencilerimiz olmak üzere öğretmenlerimize, velilerimize ve tüm eğitim camiamıza hayırlı olmasını diliyorum. Çocuklarımızın sağlık, huzur ve güven içerisinde başarılı bir eğitim yılı geçirmelerini temenni ediyorum.”>>>AA

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, NSosyal hesabından, 2026 Yılı Kırsal Kalkınma Yatırım Programı başvuru sonuçlarına ilişkin paylaşım yaptı.

Program kapsamında, 3 bin 180 projeye 11,3 milyar lira hibe desteği sağlayacaklarını belirten Yumaklı, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bu hibelerimizle, kırsalda 19,5 milyar liralık yatırım hayata geçirilecek. Desteklerde en yüksek payı, 2 bin 164 projeyle aile işletmelerimize ayırdık. Bunların 1751’i ise kadın ve genç girişimcilerimizden oluşuyor. Böylece, KKYP bütçesinin yüzde 77’sini, aile işletmelerimize tahsis etmiş oluyoruz. Ayrıca Tasarruflu Tarımsal Sulama Sistemleri Başvuruları kapsamında 2 bin 47 projeye 1,2 milyar lira hibe desteği sağlayarak, tarımsal su kullanımında verimliliği merkeze alıyoruz.”>>>AA

AA muhabirinin 2027-2029 dönemini kapsayan OVP’den derlediği bilgilere göre, Türkiye yerli kaynakların aranması, üretimi ve katma değerli şekilde ekonomiye kazandırılması, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve depolama kapasitesinin artırılmasını sağlayarak kritik mineraller, enerji ve madencilik teknolojilerinde yerli üretim ve Ar-Ge kapasitesini güçlendirecek.

Bu kapsamda, kritik ve stratejik minerallerde ithalat bağımlılığını azaltmak ve yerli üretimi desteklemek amacıyla mevzuat düzenlemeleri yapılacak.

Temiz kömür teknolojileri kapsamında yerli kömürün gazlaştırılması, karbon yakalama ve depolama ile ileri teknoloji karbon ürünleri alanlarında Ar-Ge çalışmaları yürütülecek.

Enerji ve madencilik sektöründe kullanılan kritik teknoloji ve ekipmanların geliştirilmesi ve yerlileştirilmesine yönelik Ar-Ge ve Ür-Ge faaliyetleri desteklenecek.

Madencilik sektöründe Ar-Ge’ye dayalı yerli teknoloji ve ürün geliştirilmesi çalışmaları yapılacak, katma değeri yüksek bor ürünlerinin üretim ve satış miktarı artırılacak ve nadir toprak elementlerinin ekonomiye kazandırılması sağlanacak.

Yerli kaynaklara stratejik önem veriliyor

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Türkiye Madencilik Meclisi Başkanı İbrahim Halil Kırşan, OVP’de enerji dönüşümü ve dijitalleşme açısından dünyada öncelik haline gelen kritik madenler, nadir toprak elementleri ve Türkiye’nin yerli kaynaklarına özel önem verilmesinin önemli olduğunu belirterek, “Kritik madenler, mineraller ve nadir toprak elementleri, arz güvenliği açısından dünyada ulusal güvenlik ve jeopolitik bir konu haline geldi. Bu unsurların OVP’de öncelikli alanlar arasında yer alması, ülkemizin sanayide gelişimi açısından hayati önem taşıyor. Bütçede stratejik önceliklere ilave kaynak başlığında yer alan maden aramaları konusunda Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) arama yatırımlarının yüzde 139 artırılması ise ülkemizin maden potansiyelinin açığa çıkarılması açısından son derece isabetli bulunmuştur.” dedi.

OVP’de madencilik sektörünü ilgilendiren en stratejik maddenin kritik ve stratejik minerallerde ithalat bağımlılığını azaltmak ve yerli üretimi desteklemek amacıyla mevzuat düzenlemelerinin yapılacağının açıkça yazılması olduğunu vurgulayan Kırşan, “Ayrıca petrol, doğal gaz ve madenlerde yurt içinde ve dışında arama ve üretimin artırılması ve rezervlerin yüksek katma değerle ekonomiye kazandırılması hedefi de madenlere verilen stratejik önemin bir göstergesidir. Bu yaklaşım sektörümüz açısından önemli bir zihniyet değişikliğine işaret ediyor.” diye konuştu.

Kırşan, bu bağlamda karar vericilerin madenciliği yalnızca yeraltındaki kaynağın çıkarılması olarak değil, kritik mineral arz güvenliğinden teknolojiye, sanayiden ulusal ekonomik güvenliğe uzanan stratejik bir değer zinciri olarak görmeye başlaması gerektiğini ifade etti.

Bu olumlu yaklaşımı yatırım, finansman, rafinasyon ve uç ürün politikalarına dönüştürülmesi gerektiğine işaret eden Kırşan, şöyle devam etti:

“Kritik mineral stratejisi kamu-özel sektör-üniversite iş birliği temelinde kurgulanmalı, ülkemizin madencilik politikası sanayi ve teknoloji politikaları bağlamında ele alınmalı ve ülke olarak hedefimiz, ham cevher ihracatından yüksek katma değerli ürün ihracatına geçiş olmalı. Bunun için de OVP’de ifadesini bulan mevzuat düzenlemelerinin yapılacağı amir hükmüne istinaden ülkemizin ‘Ulusal Kritik Mineraller Strateji Belgesi’nin hazırlanmasına ve ‘Kritik Mineraller Başkanlığı’nın kurulması çalışmalarına hemen başlanmalı.”

Yasal düzenlemelerle Türkiye’nin maden potansiyeli ortaya çıkacak

Kırşan, Türkiye’nin güçlü maden potansiyeli ve madencilik kültürü altyapısına sahip olmasına rağmen madenlerin işleme, saflaştırma ve ileri teknolojiye dönüştürülmesi aşamalarında sınırlı bir uç ürün üretme yeteneğine sahip olduğunu belirterek, “Bu durum, yüksek katma değerin büyük kısmının yurt dışında yaratılmasına yol açmaktadır. Buna karşın, Türkiye’nin enerji dönüşümü, otomotiv ve savunma sanayisinde büyüyen yerli üretim gücü, bu minerallerin işlenmesi için geniş bir iç talep oluşturabilme yeteneğine sahip. Ayrıca Türkiye’nin rekabet avantajı yalnızca jeolojik potansiyeli değildir; sanayi, lojistik ve jeopolitik konumunun birleşimidir.” değerlendirmesinde bulundu.

Yapılacak yasal düzenlemelerin ve kurulacak yeni bir yapının Türkiye’nin maden potansiyelini ortaya çıkaracağını ifade eden Kırşan, sözlerini şöyle tamamladı:

“Böylece Türkiye’nin sanayisinin arz/talebe dayalı mineral ve metal ihtiyacının gerçek manada belirlenmesine ve üç ürüne çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) kriterlerine uygun olarak madencilik projelerine dönüştürülmesine çok büyük bir katkı sağlamış olacak. Ayrıca konuyla ilgili dünyadaki güncel gelişmeler ve alınması gereken aksiyonlar zamanında alınmış olacak, yerel sanayinin entegrasyonu açısından önemli olan kamu-özel sektör-üniversite işbirlikleri de bu kurum üzerinden daha kolay bir şekilde gerçekleştirilebilir hale gelecektir. Türkiye’nin yeni sanayi politikası, kritik mineralleri hammadde olarak değil, teknoloji ve sanayi ekosisteminin temel girdisi olarak ele alınmalıdır.”

Küresel pay piyasaları, bu hafta ABD’de açıklanan enflasyon verilerinden alınan sinyaller ve Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler neticesinde enerji fiyatlarının yükselmesiyle karışık seyrederken, gelecek hafta ABD Merkez Bankasının (Fed) alacağı para politikası kararları yatırımcıların odağına yerleşti.

Yapay zeka alanındaki olumlu gelişmeler pay piyasalarında hafta ortasına kadar risk iştahını desteklese de enflasyon endişelerinin tahvil faizlerini belirgin şekilde yukarı itmesi haftanın sonlarına doğru bu iyimserliklerin önüne geçti.

ABD’de üretici enflasyonunun seyrinde enerji fiyatlarının etkisi iki ayın ardından ağustosta yeniden belirginleşirken, ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 ile beklentilere paralel arttı.

Gıda ve enerji fiyatlarının dışlandığı çekirdek TÜFE ise aylık bazda yüzde 0,3 ile beklentilerin üzerinde yükselirken, yıllık bazda yüzde 2,4 arttı. Ancak yıllık çekirdek enflasyonun Mart 2021’den bu yana en düşük seviyesine gerilemesi dezenflasyonist eğilimin sürdüğüne işaret etti.

Açıklanan veriler ülkede enerji kaynaklı enflasyonist baskıların devam ettiğini ortaya koyarken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in gelecek hafta faiz artırımına gideceğine yönelik ihtimaller yüzde 90’a yaklaştı.

Gözler gelecek hafta Fed’in alacağı para politikası kararlarına çevrilirken, toplantı sonrası Fed Başkanı Kevin Warsh’un açıklamaları ile bankanın ekonomik projeksiyonlarına dikkat edilecek.

Jeopolitik tarafta Orta Doğu gündemi piyasaları yönlendiren ana unsurlardan biri olmaya devam etti. Bölgede petrol tedarikini tehdit eden her gelişme piyasalarda negatif fiyatlamaların oluşmasına neden olurken, İran ile Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçişi sağlayacak geçici bir anlaşma konusunda ilerleme kaydettiğine ilişkin haber akışı tansiyonu bir nebze düşürdü.

Ancak petrol fiyatları sınırlı bir geri çekilme yaşasa da yüksek seyrini sürdürdü ve kasım vadeli Brent petrol haftalık bazda yüzde 8,5 artışla varil başına 104,5 seviyesinde işlem gördü.

Yapay zeka tarafında ise ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI, GPT-6 Astra adlı şimdiye kadarki en gelişmiş ve akıllı yapay zeka modelini duyurdu.

OpenAI’dan yapılan açıklamada, kısa süre önce sınırlı sayıda kullanıcının erişimine açılan “GPT-6 Astra”nın gelişmiş siber kapasitesi ve yüksek otonom kontrol yeteneği bulunduğu, karmaşık bilgisayar sistemlerini yönetebildiği, e-tablo doldurma ve sıfırdan internet sitesi tasarlama gibi işlemleri insan müdahalesi olmadan yürütebildiği bildirildi.

Söz konusu modelin ardından diğer yapay zeka geliştiricilerinin de yatırımlarını artıracağı beklentisi, yarı iletken sektöründe talebin artacağı öngörülerini güçlendirdi.

Öte yandan, geçen ay piyasa likiditesini desteklemek amacıyla uzun vadeli tahviller için yürüttüğü geri alım operasyonlarının büyüklüğünü en az iki katına çıkaracağını duyuran ABD Hazine Bakanlığı, bugün 6 milyar dolara kadar 10 ila 20 yıl vadeli tahvili geri alacağını açıkladı.

Analistler, tahvil faizlerindeki yükselişte, Hazinenin uzun vadeli tahvil piyasasındaki satış baskısını daha güçlü şekilde karşılayacak bir geri alım bekleyen piyasalarda 6 milyar dolarlık operasyonun beklentileri karşılamamasının etkili olduğunu dile getirdi.

Bu gelişmelerle, ABD’nin 10 yıllık tahvil getirisi hafta içinde yüzde 5’e yaklaşarak Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeyi test etti. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftalık bazda ise yaklaşık 20 baz puan artışla yüzde 4,97 seviyesinde seyretti.

Dolar endeksi ise Fed’in faiz artışı yapacağına ilişkin beklentilerin artmasına karşın, ABD’deki mali endişeler ve Japon yenindeki değerlenmenin etkisiyle haftayı yüzde 0,1 azalışla 99,1 seviyesinde tamamladı.

Fed’e yönelik şahin tahminlerin güçlenmesi ve tahvil faizlerinin yükselmesiyle alternatif maliyeti artan altının onsu da haftalık bazdaki düşüşünü 3. haftaya taşıdı. Ons altın yüzde 1,8 düşüşle 4 bin 349 dolardan alıcı buldu.

New York borsası negatif seyretti

ABD’de pay piyasaları bu hafta negatif seyretti. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 0,80, Nasdaq endeksi yüzde 0,66 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,57 geriledi.

Makroekonomik veri tarafında ABD’de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi de eylülde 47,8’e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise eylülde yüzde 4’ten yüzde 4,6’ya çıktı. Ülkede federal hükümetin bütçe açığı, ağustosta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 52 azalarak 167 milyar dolara düştü.

Gelecek hafta salı New York Fed sanayi endeksi, çarşamba Fed’in faiz kararı, Fed Başkanı Warsh’un konuşması, perakende satışlar, perşembe inşaat izinleri, bekleyen konut satışları, konut başlangıçları, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, cuma sanayi üretimi, kapasite kullanımı verileri takip edilecek.

Avrupa’da BoE’nin faiz kararı takip edilecek

Avrupa tarafında Avrupa Merkez Bankasının (ECB) attığı şahin adım ve enerji maliyetlerindeki yükseliş fiyatlamaları belirledi.

Gelecek hafta için gözler kritik Fed kararının yanı sıra İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararı ile ECB Başkanı Christine Lagarde’ın Fransa’da katılacağı etkinliklerde yapacağı konuşmalara çevrildi.

Bu hafta ECB, üç temel politika faizini beklentiler doğrultusunda 25’er baz puan artırdı. ECB Başkanı Lagarde, enflasyonun uzun süre hedefin oldukça üzerinde kalacağı uyarısında bulundu.

Makroekonomik verilerde Avro Bölgesi ekonomisi, bu yılın ikinci çeyreğinde önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,6 büyüme kaydetti. Avro Bölgesi’nde yatırımcı güven endeksi, eylül ayında yükselişini üst üste beşinci aya taşıyarak Şubat 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Almanya’da sanayi üretimi, temmuz ayında piyasa beklentilerinin aksine yüzde 1,1 geriledi. Ülkenin ihracatı temmuzda bir önceki aya göre yüzde 0,8 azaldı. Almanya’da Orta Doğu’daki jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini tetiklemesiyle yıllık enflasyon, ağustos ayında yüzde 2,9’a yükselerek son 2,5 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Bu gelişmelerle haftalık bazda İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,67, Almanya’da DAX endeksi yüzde 1,88 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,20 düşerken, İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,79 yükseldi.

14 Eylül ile başlayacak haftada pazartesi ECB Başkanı Lagarde’ın konuşması, salı İngiltere’de ILO işsizlik oranı, Almanya’da Zew beklenti endeksi, çarşamba Avro Bölgesi’nde sanayi üretimi, İngiltere’de enflasyon, perşembe Avro Bölgesi’nde enflasyon, BoE faiz kararı, cuma ECB Başkanı Lagarde’ın konuşması, Almanya’da ÜFE verileri karşılanacak.

BoJ’un 31 yılın zirvesindeki politika faizini artırması bekleniyor

Asya tarafında yapay zeka iyimserliğinin piyasaları desteklemesine karşın, mevcut gelişmeler bölgede riskli varlıklar üzerinde baskı oluşturdu.

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) gelecek haftaki toplantısına ilişkin şahin tahminlerin gücünü koruması ve Japon hükümetinin müdahalesiyle yendeki değerlenme ikinci haftaya taşındı. Dolar/yen paritesi bu hafta 152,8 seviyesine kadar gerileyerek yaklaşık 7 ayın en düşük seviyesini gördü. Parite haftayı yüzde 1,6 gerilemeyle 153,5 seviyesinde tamamladı.

Gelecek hafta bölgede BoJ’un faiz kararı beklenirken, bankanın yüzde 1 seviyesindeki son 31 yılın en yüksek politika faizini, 25 baz puan artırarak bir adım öteye götürmesine neredeyse kesin gözüyle bakılıyor.

Japonya ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde yüzde 1,4 ile öncü tahminlerin üzerinde büyüdü. Ülkede cari işlemler dengesi temmuzda yaklaşık 2,99 trilyon yen (yaklaşık 19,5 milyar dolar) fazla verdi.

Çin’in ağustos 2026 dönemi dış ticaret fazlası, piyasa beklentilerine paralel olarak 119,09 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu dönemde ülkenin ihracatı yıllık bazda yüzde 25, aylık bazda da yüzde 28,2 artış kaydetti.

Öte yandan, Japonya’da açıklanan üretici enflasyonu verileri de enerji fiyatlarından kaynaklanan baskının sürdüğüne işaret etti. Ülkede ÜFE ağustos ayında yıllık yüzde 7,6 ile tahminlerin üzerinde arttı. Endeks aylık bazda ise yüzde 0,2 düştü.

Söz konusu gelişmelerle, haftalık bazda Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 3,33 yükselirken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 3,30, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,55 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,07 düştü.

Pazartesi günü Japonya’da sanayi üretimi, kapasite kullanım oranı, salı Çin’de perakende satışlar, sanayi üretimi, çarşamba Japonya’da dış ticaret dengesi, cuma BoJ’un faiz kararı, Japonya’da enflasyon verileri takip edilecek.

TCMB, politika faizini sabit tuttu

Yurt içinde ise alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 3,25 yükselişle 14.467,25 puandan kapandı. Tamamlanan haftada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) politika faizini yüzde 37’de sabit bıraktı.

Merkez Bankasının gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının ise yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen TCMB duyurusunda, “Aylık dalgalanmalara karşın, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergeler enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret etmektedir.” denildi.

Duyuruda, iktisadi faaliyete ilişkin verilerin ve arz şoklarının yurt içi fiyatlara yansımasının sınırlı kalmasının iç talepteki zayıf seyri teyit ettiği belirtilerek, diğer taraftan, jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğu ifade edildi.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, İstanbul’da gerçekleştirilen Citibank Türkiye Yatırımcı Günü’nde “Enflasyon ve Makroekonomik Görünüm” başlıklı bir sunum yaptı. Karahan, “Aylık dalgalanmalara rağmen, son enflasyon verileri ve öncü göstergeler, enflasyonun ana eğiliminin yavaşladığına işaret ediyor.” dedi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Orta Vadeli Program Uluslararası Medya Buluşması”nda konuştu. Şimşek, Türkiye’nin, terörün finansmanı, her türlü yasa dışı finansman faaliyeti, kara para aklama, yaptırımları delme girişimleri ve her türlü yasa dışı ticaretle mücadele etme konusunda kararlı olduğunu bildirdi.

Öte yandan cari işlemler hesabı, temmuz ayında 36 milyon dolar ile Ekim 2025’ten bu yana ilk kez fazla verdi. Analistler, yaz sezonunun etkisiyle hizmet gelirlerindeki güçlü seyir ve dış ticaret açığındaki aylık iyileşmenin cari dengeyi desteklediğini kaydetti.

Dolar/TL de haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 48,5120’den tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde salı bütçe dengesi, çarşamba konut fiyat endeksi, perşembe TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özeti, konut satışları verileri takip edilecek.