Süresiz nafaka düzenlemesi iptal edildi!

Türkiye’de milyonlarca vatandaşı ve sürmekte olan binlerce boşanma davasını doğrudan ilgilendiren, yıllardır hukuk dünyasında ve sosyal hayatta en çok tartışılan konuların başında gelen “süresiz nafaka” uygulamasında tarihi bir dönüm noktasına ulaşıldı.

Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe herhangi bir zaman sınırı olmaksızın nafaka verilmesini düzenleyen Türk Medeni Kanunu’nun ilgili maddesini oy çokluğuyla iptal etti. Yüksek Mahkeme’nin bu kararı, aile hukuku pratiklerinde ve nafaka yükümlülüklerinde yepyeni bir dönemin kapısını araladı.

İşte Antalya’daki bir yerel mahkemenin itirazıyla başlayan ve AYM Genel Kurulu’nda son bulan tarihi kararın satır başları ve yürürlük tarihi…

Süreç Nasıl Başladı? İptal İstenen Madde Hangisi?

Tarihi karara giden süreç, Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin baktığı bir boşanma davasında sergilediği hukuki duruşla başladı. Yerel mahkeme, mevcut yasada yer alan “süresiz nafaka” hükmünün Anayasa’nın eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğu kanısına vararak dosyayı Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.

İtiraz başvurusunda; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “Yoksulluk Nafakası” başlığını taşıyan 175. maddesinin birinci fıkrasında yer alan; “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir” hükmündeki “…süresiz olarak…” ibaresinin iptal edilmesi talep edildi.

AYM Kararı Oy Çokluğuyla Aldı: İptal Hükmü 9 Ay Sonra Yürürlükte

Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin somut norm denetimi yoluyla yaptığı bu itirazı Genel Kurul gündeminde esastan ele alan Anayasa Mahkemesi, düzenlemeyi masaya yatırdı. Edinilen bilgilere göre Yüksek Mahkeme, kanundaki “süresiz” ibaresini oy çokluğuyla iptal etti.

Hukuk sisteminde ani bir boşluk oluşmaması ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) bu süreçte yeni bir yasal düzenleme (örneğin evlilik süresine göre kademeli nafaka sistemi) hazırlayabilmesi adına yürürlük tarihi ileriye atıldı. AYM’nin iptal hükmü, gerekçeli kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından 9 ay sonra resmen yürürlüğe girecek.

AYM 2012 Yılında Aynı Talebi Reddetmişti

Süresiz nafaka konusu daha önce de Yüksek Mahkeme’nin gündemine gelmişti. Kestel Asliye Hukuk Mahkemesi’nin benzer gerekçelerle yaptığı itiraz başvurusunu 2012 yılında inceleyen Anayasa Mahkemesi, o dönem iptal istemini reddetmişti.

2012’deki ret kararının gerekçesinde; boşanma sebebiyle yoksulluğa düşen eşi korumanın sosyal hukuk devleti ilkesinin bir gereği olduğu ve herhangi bir süre sınırı konulmamasının hukuka aykırılık taşımadığı vurgulanmıştı. Ancak aradan geçen yıllar içinde değişen toplumsal dinamikler, mağduriyet iddiaları ve hukuki yaklaşımlar, Yüksek Mahkeme’nin bu kez “iptal” yönünde karar vermesinde etkili oldu.

Şimdi Ne Olacak?

AYM’nin iptal kararının gerekçesi önümüzdeki günlerde açıklanacak. Meclis’in 9 aylık yasal tanınan süre içinde; nafakanın evlilik süresi, tarafların yaşları, çocuk durumu ve mali güçlerine göre 5 yıl, 10 yıl gibi belirli süre sınırlarına bağlanacağı yeni bir yasal çerçeve hazırlaması bekleniyor.