Nöbetçi Eczaneler
Türkiye uzun zamandır bir coğrafyada değil, bir gerilim hattında yaşıyor. Haritaya bakıldığında sınırlar sabit görünüyor olabilir; fakat sınırların hemen ötesindeki hareketlilik, ülkenin iç gündemini doğrudan belirliyor. Kuzeyde savaş, güneyde vekâlet çatışmaları, doğuda güç rekabeti, batıda diplomatik gerilimler… Artık hiçbir kriz gerçekten “dış haber” değil.
Son yıllarda sınırlarımızın çevresinde yaşanan her gelişme Türkiye’ye açık ya da örtülü mesajlar taşıyor. Bazen askeri tatbikatlarla, bazen yaptırım imalarıyla, bazen diplomatik açıklamaların satır aralarında verilen uyarılarla…
Tehdit artık klasik anlamda savaş ilanı şeklinde gelmiyor. Yeni dönemin dili daha örtük: ekonomik baskı, enerji hatları üzerinden pazarlık, terör yapıları üzerinden dolaylı mesajlar, uluslararası platformlarda yalnızlaştırma girişimleri.
Bu yüzden Türkiye’nin dış politikası uzun süredir tek bir soruya sıkışmış durumda:
Taraf mı olmalı, yoksa denge mi kurmalı?
Bugün Ankara’nın izlediği çizgi çoğu zaman “ortada durmak” olarak tanımlanıyor. Aynı anda farklı güç merkezleriyle konuşabilmek, kriz yaşayan aktörlerle diplomatik kanalları açık tutmak, tamamen kopmamak ama tam hizalanmamak…
Bir yanda NATO üyeliği, diğer yanda Rusya ile enerji ve savunma ilişkileri.
Bir tarafta Batı ile ekonomik bağlar, diğer tarafta bölgesel güçlerle zorunlu temaslar.
Bu tablo dışarıdan bakıldığında çelişkili gibi görünebilir. Oysa aslında coğrafyanın dayattığı bir zorunluluk.
Türkiye bir ada devleti değil. Jeopolitik olarak tampon ülke. Geçiş koridoru. Enerji yollarının kesişim noktası. Göç hareketlerinin ilk durağı. Böyle bir konumda “keskin taraf” olmak çoğu zaman güvenlik riskini büyütür.
Bu nedenle dış politikada denge, tercih değil refleks hâline geliyor.
Ancak burada daha zor bir soru ortaya çıkıyor:
Gerçekten ilkelere dayalı bir diplomasi mi yürütülüyor, yoksa tüm ilişkiler çıkar ve menfaat hesabından mı ibaret?
Uluslararası ilişkiler romantik değildir. Devletler dostluk üzerinden değil, çıkar üzerinden hareket eder. Bu, yalnız Türkiye’ye özgü değil; küresel sistemin kendisi böyle işler. Dün rakip olan ülkeler bugün müzakere masasında buluşabilir, bugün stratejik ortak görülen aktör yarın yaptırım uygulayabilir.
Fakat denge siyaseti uzun süre devam ettiğinde içeride farklı bir algı oluşur: yönsüzlük.
Toplum zaman zaman şunu sorgulamaya başlar:
Biz gerçekten bağımsız bir çizgi mi izliyoruz, yoksa her kriz anında yeni bir denge arayan reaktif bir politika mı yürütüyoruz?
Çünkü ortada durmak, güçlü bir strateji olduğunda “denge politikası”dır; zorunluluktan yapıldığında ise “yalnız kalmama çabası” gibi algılanır.
Sınırlarımızın ötesindeki savaşlar Türkiye’yi sadece güvenlik açısından etkilemiyor. Ekonomi dalgalanıyor, enerji fiyatları yükseliyor, göç baskısı artıyor, iç siyasetin dili sertleşiyor. Yani dış politika artık dışarıda kalmıyor; doğrudan iç hayatın parçasına dönüşüyor.
Bu yüzden Türkiye’nin yürüttüğü diplomasi, klasik ittifak siyasetinden farklı bir modele evrilmiş durumda: aynı anda konuşabilen, tamamen kopmayan, krizleri yönetmeye çalışan bir ara yol.
Ama bu ara yolun en büyük riski şu:
Herkesle konuşabilen ülke, bazen kimse tarafından tam güvenilir görülmeyebilir.
Diplomaside denge, ince bir ip üzerinde yürümeye benzer. Fazla yaklaşırsanız bağımlılık suçlaması gelir, fazla uzaklaşırsanız yalnızlık riski doğar.
Bugün Türkiye tam da bu ipin üzerinde ilerliyor.
Belki de asıl mesele şu değildir:
Ortada durabiliyor muyuz?
Asıl mesele şudur:
Bu dengeyi biz mi kuruyoruz, yoksa coğrafya mı bize bunu mecbur bırakıyor?
Çünkü bazı ülkeler politika üretir.
Bazıları ise bulunduğu yer yüzünden sürekli politika yapmak zorunda kalır.
Türkiye ikinci kategoriye çok daha yakın görünüyor.
The post Ateş Çemberinde Denge: Türkiye Ortada mı, Ortada Kalmak Zorunda mı? first appeared on Kanal 3 Tv.