Kategori: Ekonomi

Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) Başkanı Hakan Çevikoğlu, AA muhabirine, “Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” dolayısıyla 1 Ağustos itibarıyla e-ticaret sektöründe yeni düzenlemelerin uygulamaya alınacağını söyledi.

Çevikoğlu, “Düzenlemeyle e-ticaret sektöründe dijital pazarlama, yapay zeka, sosyal medya etkileyicileri (influencer), indirimli satışlar ve çevresel beyanlar gibi birçok alanda önemli yeni kurallar getirildi.” dedi.

e-Ticarette dünyada rekabet şartlarının değiştiğine dikkati çeken Çevikoğlu, Türkiye’nin rekabet gücünü korumak için yönetmeliklerle yapılan düzenlemelerin yanı sıra Elektronik Ticaret Kanunu’nun da güncellenmesi gerektiğini bildirdi.

Çevikoğlu, küresel e-ticaret sektöründe rekabet avantajı sağlamak ve pastadan daha çok pay almak için yasa değişikliğinin gündeme gelmesini beklediklerine işaret ederek, bu anlamda 1 Ağustos’un dönüşüm süreci için milat olmasını umduklarını dile getirdi.

Söz konusu düzenlemenin dijitalleşmeyle birlikte daha fazla reklam ve ilana maruz kalan tüketicilerin aldatıcı reklamlara karşı daha etkin korunmasını sağladığını vurgulayan Çevikoğlu, hedefli reklamcılıktan yapay zekayla oluşturulan reklamlara, sosyal medya içerik üreticileri aracılığıyla yapılan tanıtımlardan indirimli satış reklamlarına kadar birçok alanda tüketicilerin korunmasına yönelik yeni kurallar getirildiğini anlattı.

Çevikoğlu, tüketicilerin çevrim içi davranışları ve kişisel verilerinin analiz edilerek belirli kişi veya gruplara özel reklam içeriklerinin sunulduğu hedefli reklamcılık uygulamalarına ilişkin düzenlemeler yapıldığını ifade etti.

⁠”Koşullu satış reklamları, indirimli satış reklamları kurallarına tabi olacak”

Tüketicilere indirim veya başka bir avantaj sağlayan kampanyaların belirli koşullara bağlandığı reklamların artık indirimli satış reklamlarına uygulanan kurallara tabi olacağı bilgisini veren Çevikoğlu, şöyle devam etti:

“Böylece tüketicilerin kampanyaların kapsamı ve sağlanan avantajlar konusunda daha açık ve doğru şekilde bilgilendirilmesi amaçlanıyor. İndirimli satış reklamlarında, indirime esas alınacak fiyat, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat olacak. Aynı zamanda, sosyal medya içerik üreticilerinin paylaşımlarında, herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da bir etkinliğe katılım yoluyla menfaat elde edilmesi durumunda, söz konusu paylaşımlarda açıkça reklam niteliğinin anlaşılmasını sağlayacak şekilde ‘reklam’ veya ‘tanıtım’ ibarelerinin kullanılması zorunlu hale getirildi. Söz konusu düzenlemelerin, dijital reklamcılık alanında şeffaflığın artırılmasına, tüketicilerin korunmasına ve sektörde adil rekabetin güçlendirilmesine katkı sağlayacağına inanıyoruz.”

Çevikoğlu, falcı, medyum, astrolog ve benzerleri tarafından verilen hizmet reklamları ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasağının genişletildiğine dikkati çekerek, yasa dışı şans oyunlarının da yasak kapsamına alındığını, söz konusu düzenlemelerle tüketicilerin daha etkin korunmasının sağlanacağını bildirdi.

“Yapay zeka uygulaması anlaşılır ve ayırt edilebilir olacak”

Tüketicileri yanıltan, bilgi ve tecrübe eksikliklerini istismar eden ve haksız rekabete yol açan reklam ve ticari uygulamalara karşı yoğun ve yaygın denetimlerin kararlılıkla sürdürüldüğünü vurgulayan Çevikoğlu, “Tüketici şikayetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcılara açıklama yapma veya cevap verme hakkını kullanabilmeleri için tanınan 72 saatlik süre 48 saate düşürüldü. Bu süre içinde cevap verilmediği takdirde değerlendirmeler doğrudan yayımlanacak.” ifadelerini kullandı.

Yapay zekayla oluşturulan reklamlara getirilen düzenlemeye ilişkin bilgi veren Çevikoğlu, reklamlarda yapay zeka teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesinin zorunlu tutulduğunu kaydetti.

Çevikoğlu, 1 Ağustos’tan itibaren e-ticaret sektöründe yeni uygulamaların devreye gireceğinin altını çizdi.>>>AA

Avrupa Hava Seyrüsefer Güvenliği Teşkilatının (EUROCONTROL) 13-19 Temmuz’a ilişkin “Avrupa Havacılık Raporu” yayımlandı.

Buna göre, İstanbul Havalimanı bu dönemde günlük ortalama 1623 uçuşla Avrupa’nın en yoğun havalimanları arasında ilk sırada yer aldı.

İstanbul Havalimanı’nı günlük 1398 uçuşla Amsterdam, 1395 uçuşla Paris Charles de Gaulle, 1331 uçuşla Londra Heathrow ve 1320 uçuşla Frankfurt havalimanları takip etti.>>>AA

Ekonomistler, enflasyondaki seyir ve küresel gelişmeler doğrultusunda Merkez Bankası’nın alacağı kararın piyasaların kısa vadeli yönü açısından belirleyici olacağını ifade ediyor. Kararın bugün saat 14.00’te açıklanması beklenirken, gözler PPK toplantısından çıkacak mesajlara çevrildi. Faiz kararının ardından Merkez Bankası’nın yayımlayacağı karar metni de yatırımcılar tarafından dikkatle incelenecek. >>>Haber Merkezi  

Şapkacı, AA muhabirine yaptığı açıklamada, yılın ilk yarısında sektörün direnci ve adaptasyon yeteneğinin bir kez daha ön plana çıktığını dile getirdi.

İlk yarı verilerine bakıldığında, özellikle bazı kategorilerde ciddi bir ayrışma ve talep canlılığı yaşandığını ifade eden Şapkacı, “En çok ilgi gören ürün gruplarının başında uzun süredir olduğu gibi ‘kişisel bakım ve kozmetik’ ile ‘teknoloji’ sektörleri geliyor.” dedi.

Şapkacı, teknoloji kategorisinde enflasyonist beklentiler ve küresel maliyet artışı endişeleri nedeniyle tüketicilerin taleplerini öne çekme eğilimini sürdürdüğünü anlattı.

Yiyecek ve içecek kategorisinde de fast-food segmentine doğru kayan net bir yukarı yönlü trendin mevcut olduğunu aktaran Şapkacı, “Mayısta uzun Kurban Bayramı tatilinin ve baz etkisinin de katkısıyla eğlence ve hobi kategorisinde yıllık yüzde 74’lük çok güçlü ve dikkat çekici bir büyüme kaydedildi.” ifadelerini kullandı.

“Odak noktamız 15 yaşını doldurmuş yaşlı bina stokumuzun modernizasyonu”

Nuri Şapkacı, bu yıl açılması beklenen AVM’lerin aslında Kovid-19 salgını öncesinde temelleri atılmış olan yatırımların tamamlanması niteliğinde olduğunu belirterek, “Sektör olarak şu an 450 AVM, yaklaşık 14 milyon metrekare kiralanabilir alan ve 43-45 bin aktif mağazadan oluşan bir ekosistemi temsil ediyoruz. Yeni yatırımların azaldığı bu dönemde ana odak noktamız, mevcut, özellikle 15 yaşını doldurmuş yaşlı bina stokumuzun modernizasyonu, renovasyonu, fonksiyon değişiklikleri ve el değiştirmeleridir.” değerlendirmesini yaptı.

Mağaza kiralamaları ve kiracı ilişkileri boyutunda ise ciro üzerinden yapılan kira ödemelerinin şeffaf ve doğru beyan edilmesinin kritik önem taşıdığına değinen Şapkacı, ciro beyanlarının doğruluğunun bağımsız denetim ve kategori bazlı benchmark analizleriyle ölçüldüğünü aktardı.

Şapkacı, ticari gayrimenkullerde uygulanan aşırı korumacı düzenlemelerin, özellikle 5 yıllık kira sözleşmelerine kanunen eklenen 10 yıllık uzama zorunluluğunun yatırımcıların manevra alanını kısıtladığını belirterek, “Bu durumun aşılması, yeni marka girişlerini kolaylaştıracak esnekliğin sağlanması ve ticari gayrimenkul kira rejiminin, konut kira rejiminden tamamen ayrıştırılması sektörümüzün geleceği için elzemdir.” diye konuştu.

AVM’lerin altyapısı, modern tasarımları ve güçlü marka karmasıyla uluslararası alanda önemli potansiyele sahip olduğunu söyleyen Şapkacı, şunları kaydetti:

“Yaz sezonu, bayram tatilleri ve turizm hareketliliği AVM’lerimizdeki fiziksel trafiği canlı tutuyor. Örneğin, Mayıs 2026’da Kurban Bayramı tatilinin de etkisiyle AVM’lerde çok ciddi bir hareketlilik yaşanmış, ziyaretçi trafiğinde ve cirolarda güçlü bir canlılık görülmüştür. Turizm hareketliliğinin trafiğe olumlu yansımasını sürdürülebilir kılmak adına Tax Free süreçlerini hızlandırmalı, maliyet enflasyonunu kontrol altına almalı ve rekabet gücümüzü yeniden kazanmalıyız.”

“Deneyim odaklı alanlar ziyaretçi trafiğini artırmada önemli rol oynuyor”

Şapkacı, 2026 yılı aylık endekslerinde tüketici harcamalarının dönemsel etkilere ve kampanyalara son derece duyarlı bir seyir izlediğini belirterek, ikinci yarıda da bu hassas dengenin korunacağını ve kampanyaların belirleyici olacağını öngördüklerini dile getirdi.

Bu yılın ilk yarısında ciro performansının genel olarak güçlü bir seyir izlediğini söyleyen Şapkacı, şu ifadeleri kullandı:

“Martta yüzde 3,5 ve mayısta yüzde 6,9 gibi sevindirici reel büyüme oranlarına ulaşıldı. Ziyaretçi sayılarımızda da martta yüzde 6,7, nisanda ise yüzde 4,5 gibi yıllık artışlar kaydedilmesi, fiziksel talep canlılığının sürdüğünü kanıtlamaktadır. 2026 sonu itibarıyla, eğer maliyet enflasyonunu kontrol altında tutabilir ve tüketici güvenini destekleyebilirsek, yılı enflasyondan arındırılmış reel bir büyüme ile kapatmayı hedefliyoruz. Ziyaretçi sayılarında istikrarlı artış trendinin süreceğini, ciroların ise nominal bazda güçlü artışını koruyarak yılı reel anlamda pozitif bir büyüme eşiğinde tamamlayacağımızı öngörüyoruz.”

Şapkacı, deneyim odaklı alanların AVM’lerde ziyaretçi trafiğini artırmada önemli rol oynadığına işaret ederek, tüketicilerin artık yalnızca alışveriş yapmak için değil, vakit geçirmek ve sosyalleşmek için de AVM’leri ziyaret ettiğini söyledi.

Deneyim ekonomisinin sektörün merkezine yerleştiğini vurgulayan Şapkacı, yeme-içme ve eğlence alanlarının payının arttığını ifade etti.

“Anadolu’da çok ciddi bir yerel iştah ve hareketlilik gözlemliyoruz”

AYD Başkanı Şapkacı, Anadolu şehirlerindeki güçlü büyüme eğiliminin ve yerel canlılığın 2026’nın ilk yarısında da etkisini sürdürdüğünü belirtti.

Şapkacı, sözlerini şöyle sürdürdü:

“2025 yılı sonuçlarına göre Anadolu’daki metrekare verimlilik artışı yüzde 35,3 seviyesinde gerçekleşerek İstanbul’un (yüzde 25) oldukça önünde yer almıştı. 2026’nın ilk yarısında da Anadolu’da çok ciddi bir yerel iştah ve hareketlilik gözlemliyoruz. Mutlak değer bazında bakıldığında metrekare başına ciroda İstanbul hala lider konumda, örneğin Nisan 2026 verilerinde İstanbul’daki metrekare verimliliği Anadolu’nun yaklaşık yüzde 38 üzerinde seyretmiştir.

Ancak büyüme hızı ve yerel dinamizm açısından Anadolu, genel sektörel performansı sırtlamaya devam etmektedir. Bu büyümeyi destekleyen en büyük dinamikler, Anadolu’daki yerel nüfusun sosyalleşme alanı olarak AVM’leri yoğun şekilde tercih etmesi ve henüz AVM yatırımı bulunmayan 13 şehrimizin sunduğu potansiyeldir. Yatırımcılar yüksek finansman maliyetleri nedeniyle bir süre daha sıfırdan inşaat yerine Anadolu’daki mevcut nitelikli yapıların modernizasyonuna ve el değiştirmesine odaklanacak olsalar da Anadolu’nun sektörümüzün büyüme motoru olma özelliği önümüzdeki dönemde de korunacaktır.”

Sektörün başarısı için karşılıklı güven ve güçlü işbirliklerinin önemine dikkati çeken Şapkacı, kira düzenlemeleri ve ortak alan giderleri gibi konular yerine sektörün büyümesine odaklanılması gerektiğini söyledi.

Şapkacı, ekosistemin sürdürülebilirliği için iki konuya önem verdiklerini belirterek, “Birincisi, uluslararası standartlarda bir ‘sözleşme serbestisi’ anlayışının hakim kılınması, ticari gayrimenkul kira rejiminin, konut kira rejiminden net bir hukuki çizgiyle ayrılmasıdır. İkincisi ise sektörümüzün geleceğini belirleyecek olan yeşil dönüşüm adımlarıdır. Sektör bileşenleri ve perakendecilerimizle el ele vererek, ortak hedefler doğrultusunda hareket edersek, önümüzdeki tüm finansal zorlukları aşacağımıza ve Türkiye’yi perakendede küresel bir cazibe merkezi olarak tutmaya devam edeceğimize inancım tamdır.” ifadelerini kullandı.>>>AA

AA muhabirinin araştırmadan derlediği bilgilere göre, merkez bankalarının altına yönelik güçlü talebinin sürmesi beklenirken ankete katılan rezerv yöneticilerinin yüzde 45’i kendi kurumlarının da gelecek 12 ayda altın rezervlerini artırmayı planladığını belirtti. Bu oran, araştırma tarihindeki en yüksek seviye olarak kaydedildi.

Altının merkez bankalarının rezerv yönetimindeki stratejik önemi giderek artıyor. Katılımcıların yüzde 93’ü halihazırda altın rezervi bulundurduklarını belirtti. Bu oran geçen yıl yüzde 81 olarak ölçülmüştü.

Öte yandan, ABD dolarının küresel rezervlerdeki gelecekteki ağırlığına ilişkin beklentiler zayıfladı. Katılımcıların yüzde 74’ü, doların küresel rezervler içindeki payının 5 yıl sonra bugünkü seviyenin altında olacağını tahmin ediyor.

Merkez bankalarının altın tutma gerekçeleri arasında “kriz dönemlerindeki güçlü performansı” ilk sırada yer aldı. Katılımcıların yüzde 90’ı bu özelliği öne çıkarırken “uzun vadeli değer saklama aracı” olması yüzde 84, “portföy çeşitlendirmesi sağlaması” yüzde 82 ile diğer başlıca nedenler arasında sıralandı.

Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki merkez bankaları, altının jeopolitik risklere karşı koruma sağlamasını önemli bir unsur olarak değerlendiriyor.

Araştırmada ayrıca merkez bankalarının altın rezervlerini sakladıkları lokasyonlarda çeşitliliğe yöneldiği görüldü. Son 12 ayda katılımcıların yüzde 9’u yurt içindeki altın depolama kapasitesini artırdığını, yüzde 10’u ise yurt dışındaki saklama lokasyonlarını çeşitlendirdiğini bildirdi.

Gelecek dönemde de benzer eğilimin sürmesi beklenirken en fazla tercih edilen yurt dışı saklama merkezi yüzde 57 ile İngiltere Merkez Bankası oldu. Yurt içi depolama seçeneği yüzde 49 ile ikinci sırada yer aldı.

Ekonomik ve jeopolitik riskler altını öne çıkarıyor

Dünya Altın Konseyi Asya Pasifik (Çin hariç) Bölge Başkanı ve Küresel Merkez Bankaları Başkanı Shaokai Fan, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, araştırmanın merkez bankalarının rezerv yönetimi kararlarında “faiz oranları, jeopolitik istikrarsızlık ve enflasyon endişelerinin” belirleyici olmaya devam ettiğini gösterdiğini bildirdi.

Fan, rezerv yöneticilerinin altın tahsislerini artırma gerekçeleri arasında, “altının jeopolitik risklere karşı koruma sağlaması ve rezervlerin daha geniş kapsamlı çeşitlendirilmesine katkıda bulunmasının” giderek daha fazla öne çıktığını belirtti.

Kriz dönemlerinde altının güçlü performans göstermesi, uzun vadeli değer saklama aracı olarak öne çıkmasının, enflasyona karşı koruma sağlamasının ve portföy çeşitlendirmesindeki etkinliğinin, altın rezervi bulundurmanın temel nedenleri arasında değerlendirilmeyi sürdürdüğünü anlatan Fan, şunları kaydetti:

“Katılımcıların yüzde 84’ü, 5 yıl sonra altının küresel rezervler içindeki payının bugünkünden daha yüksek olacağını düşünüyor. Buna karşılık, yüzde 74’ü aynı dönemde ABD dolarının küresel rezervlerdeki payının azalacağını öngörüyor. Bu bulguların hem döngüsel hem de yapısal gelişmeleri yansıttığını düşünüyoruz. Jeopolitik gerilimler, ekonomik belirsizlik ve ticaret çatışmalarına ilişkin endişeler, rezerv yöneticilerinin kararlarını bugün açıkça etkiliyor. Ancak araştırma, rezerv portföylerinde daha fazla çeşitlendirmeye yönelik uzun vadeli bir eğilime de işaret ediyor.”

“Merkez bankaları son 4 yılda ortalama bin tonun üzerinde altın satın aldı”

Shaokai Fan, doların küresel rezervlerdeki payının azalacağı beklentilerine dikkati çekerek, bunun altının doların yerini alacağı anlamına gelmediğini, rezerv yöneticilerinin amaçlarının rezerv varlıklarını daha geniş bir yelpazede çeşitlendirmek olduğunu bildirdi.

Altının “yüksek likiditeye sahip olması, güvenilir bir değer saklama aracı olarak görülmesi ve temerrüt riski taşımayan bir varlık olması” sayesinde bu süreçten fayda sağlamaya devam ettiğini kaydeden Fan, şu ifadeleri kullandı:

“Merkez bankaları son 4 yılda toplu olarak yılda ortalama 1000 tonun üzerinde altın satın aldı. Bu miktar, önceki 10 yılın ortalama alım hızının oldukça üzerinde bulunuyor. Araştırma sonuçları, giderek daha oynak ve öngörülemez hale gelen küresel ortamda altının stratejik bir rezerv varlığı olarak üstlendiği rol sayesinde, resmi sektörün altın talebinin önümüzdeki dönemde de güçlü kalmaya devam edeceğine işaret ediyor.”>>>AA

Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Yıl Ortası Elektrik Sektörü Güncellemesi raporuna göre, dünyada elektrik talebinin 2025’teki yüzde 3 seviyesinden bu yıl yüzde 3,6’ya ve 2027’de yüzde 3,8’e çıkacağı tahmin ediliyor.

Bu talep artışında sanayi, elektrikli araçlar, soğutma sistemleri ve veri merkezlerinde büyüyen elektrik tüketimi güçlü rol oynuyor.

Öte yandan, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle yaşanan enerji krizi birçok bölgede elektrik maliyetleri artarken bu durum elektrik piyasalarının dayanıklılığını test ediyor.

Dünyanın en büyük ekonomilerinin elektrik tüketiminde bu yıl güçlü artış bekleniyor. Çin’in elektrik talebinin 2025’teki yüzde 3,2 seviyesinden bu yıl yüzde 5,5’e çıkacağı öngörülüyor. Hindistan’da ise geçen yıl yüzde 1,6 büyüyen elektrik talebinin bu yıl yüzde 7 artacağı tahmin ediliyor.

ABD ve Avrupa Birliği’nde ise elektrik talebinin yüzde 2 seviyesinde artacağı hesaplanıyor.

Yakıt maliyetlerindeki keskin artış ve tedarikteki aksamaların özellikle fiyata duyarlı ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatına bağımlı Asya ülkelerinde elektrik üretimini baskıladığı değerlendiriliyor.

IEA, beklenenden daha güçlü bir El Nino olayı yaşanması durumunda soğutma ihtiyacı nedeniyle elektrik talebinin daha hızlı artabileceği uyarısında da bulunuyor.

Yenilenebilir enerji en büyük üretim kaynağı olma yolunda

Küresel elektrik üretiminde ise yenilenebilir enerjinin bu yıl en büyük üretim kaynağı olacağı ve böylece kömürü geride bırakacağı tahmin ediliyor. Yenilenebilir enerjiden elektrik üretiminin yıllık bazda yüzde 8 büyümesi beklenirken küresel elektrik üretimindeki payının 2025’teki yüzde 33’ten 2027’de yüzde 37’ye kadar yükselmesi öngörülüyor.

Güneş enerjisi, küresel elektrik üretimi büyümesinde lider konumunu sürdürüyor. Güneşten elektrik üretiminin bu yıl yaklaşık 600 teravatsaatle 2025’teki rekor büyümesini sürdüreceği tahmin ediliyor.>>>AA

AA muhabirinin derlediği bilgiye göre Türkiye, Filipinler’in başkenti Manila’da düzenlenen 59. ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı’nda teşkilatın “Diyalog Ortağı” oldu. Siyasi ve diplomatik açıdan dikkati çeken bu adımla birlikte ülkenin, yaklaşık 700 milyon nüfusa ve 4 trilyon doları aşan ekonomik büyüklüğe sahip bölgeyle ilişkilerinde yeni bir dönemin başlaması öngörülüyor.

ASEAN, Endonezya, Filipinler, Malezya, Singapur, Tayland, Vietnam, Brunei, Laos, Myanmar, Kamboçya ve Doğu Timor olmak üzere 11 üyeden oluşuyor.

Türkiye’nin teşkilata üye ülkelere ihracatı 2021’de 2,4 milyar dolar seviyesindeyken 2025’te 2,8 milyar dolara çıktı. Böylece söz konusu 5 yıllık dönemde ihracat yüzde 17,1 artış gösterdi. Bu yılın 5 ayında da ASEAN’a ihracat 1,2 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.

ASEAN üyesi ülkelerden gerçekleştirilen ithalat ise aynı dönemde yüzde 50,7 artışla 8,8 milyar dolardan 13,3 milyar dolara yükseldi. Bu yılın ocak-mayıs döneminde de ithalat yaklaşık 6 milyar dolar oldu.

Böylece Türkiye’nin bölgeyle dış ticaret hacmi 2025’te 16,1 milyar doları buldu.

İhracatta kıymetli taşlar zirvede

Türkiye’nin söz konusu ülkelere gerçekleştirdiği ihracat fasıllara göre incelendiğinde, geçen yıl ilk sırada 419,4 milyon dolarla “kıymetli veya yarı kıymetli taşlar, kıymetli metaller, inciler, taklit mücevherci eşyası, metal paralar” faslı yer aldı.

Bunu, 412,9 milyon dolarla “mineral yakıtlar, yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler”, 268 milyon dolarla “kazanlar, makineler, mekanik cihazlar ve aletler” izledi.

En çok ihracat yapılan ülke Singapur

Türkiye’nin ihracatı ASEAN üyesi ülkelerine göre incelendiğinde, son dönemde yakın ortaklıklar geliştirilen ülkeler öne çıkıyor. Bu kapsamda Türkiye’nin bölgede en çok ihracat gerçekleştirdiği ülke 709,5 milyon dolarla Singapur oldu.

Singapur’u, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Asya turu kapsamında geçen yıl ziyaret ettiği Malezya ve Endonezya takip etti.

Erdoğan’ın ziyaretinde enerjiden savunma sanayisine kadar birçok alanda işbirlikleri ele alınmıştı.

Türkiye’nin geçen yıl Malezya’ya ihracatı 629,2 milyon doları, Endonezya’ya ihracatı 481,2 milyon doları buldu.

Türkiye’den ASEAN üye ülkelerine doğrudan yatırımlardaki artış da dikkati çekti. Bu kapsamda söz konusu yatırımlar 2023’te 106,5 milyon dolardan 2024’te 410,4 milyon dolara yükseldi.>>>AA

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, uluslararası referans kabul edilen Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta 72,48 dolardan kapanırken ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri hamleleri ve yeni askeri seçeneklerin gündeme gelmesiyle 30 Nisan’da 126,41 dolara çıkarak savaşın başından beri en yüksek seviyesini test etti.

Dün 96,46 dolardan kapanan Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 10.52 itibarıyla 98,09 dolardan işlem görüyor.

ABD’nin İran’ın Hürmüz Boğazı’nda ticari gemileri tehdit etme kabiliyetini zayıflatmayı amaçlayan saldırıları sürerken İran da ABD üslerine yönelik misillemelerine devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın Hürmüz’deki gemilere saldırması durumunda “Tahran’dakiler dahil olmak üzere bir köprü veya enerji santralini bombalayacaklarını” açıklaması da petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturdu.

Son çatışmaların Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatını aksatabileceğine ilişkin endişeler sürerken Yemen’deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukasının ardından Babülmendep Boğazı’ndaki güvenlik riskinin artması da fiyatları destekliyor.

Hürmüz’ün ardından Babülmendep Boğazı’nda da güvenlik risklerinin yükselmesi, küresel enerji arzı ve deniz taşımacılığında yeni aksama ve maliyet artışı endişelerini güçlendiriyor.

Yükselen petrol fiyatlarının tek başına enerji yatırımlarındaki kararları belirlemediği, para politikaları, kamu destekleri ve karbon nötr hedeflerinin de yatırım kararlarında etkili olduğu ifade ediliyor.

Buna rağmen enerji güvenliği ve iklim hedeflerinin öne çıktığı mevcut ortamda yüksek fosil yakıt fiyatlarının, orta ve uzun vadede yenilenebilir enerji yatırımlarını destekleyen önemli bir itici güç olmaya devam edeceği belirtiliyor.

“Jeopolitik krizler fosil yakıtlara dayalı enerji sistemlerinin güvenilirliğini sorgulatıyor”

Güneş Enerjisi Sanayicileri ve Endüstrisi Derneği (GENSED) Genel Sekreteri Hakan Erkan, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, petrol fiyatlarındaki yükselişin, yenilenebilir enerji projelerinin ekonomik cazibesini artırarak yatırımları desteklediğini ancak enflasyon ve faiz oranlarındaki artış nedeniyle finansman maliyetlerinin de yukarı çıktığını söyledi.

Buna rağmen yüksek petrol fiyatlarının kısa vadede maliyet baskısı oluştursa da uzun vadede enerji dönüşümünü hızlandıran önemli unsurlardan biri olduğuna dikkati çeken Erkan, “Yüksek petrol fiyatları, yenilenebilir enerji yatırımlarının finansmanında hem fırsatlar hem de riskler yaratıyor. Fosil yakıt maliyetlerinin yükselmesi, güneş ve rüzgar gibi yakıt maliyeti bulunmayan enerji kaynaklarını daha rekabetçi hale getirirken yatırımcıların bu alanlara ilgisini artırıyor. Buna karşın, artan enerji fiyatlarının enflasyonu tetiklemesi ve faiz oranlarını yukarı taşıması, sermaye yoğun yenilenebilir enerji projelerinin finansmanını zorlaştırıyor.” diye konuştu.

Erkan, petrol fiyatlarındaki yükselişin enerji güvenliği kaygılarını artırarak ülkeleri yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarına daha fazla yatırım yapmaya yönlendirdiğini anlattı.

Enerji arzında dışa bağımlılığı azaltmayı hedefleyen hükümetlerin, teşvik mekanizmalarını güçlendirirken uluslararası finans kuruluşlarının da temiz enerji projelerine yönelik kaynaklarını artırmaya devam ettiğine işaret eden Erkan, şunları kaydetti:

“Öte yandan, yüksek petrol fiyatları yalnızca finansman maliyetlerini değil, yatırım giderlerini de etkiliyor. Lojistik ve ekipman maliyet artışları güneş ve rüzgar santrallerinin kurulum maliyetlerini yükseltebiliyor. Bu durum, proje geliştiricilerinin hem daha pahalı ekipman hem de daha yüksek kredi maliyetleriyle karşı karşıya kalmasına neden oluyor. Yüksek petrol fiyatları tek başına yatırım kararlarını belirlemese de para politikaları, kamu destekleri ve karbon nötr hedefleri belirleyici oluyor. Buna rağmen jeopolitik krizler fosil yakıtlara dayalı enerji sistemlerinin güvenilirliğini sorgulatıyor.”>>>AA

AA muhabirinin, Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği (DKİB) verilerinden yaptığı derlemeye göre, Türkiye’nin ocak-haziran 2025’te değer bazında 7 milyon 393 bin 680 dolar olarak kayıtlara geçen hamsi ihracatı, bu yılın aynı döneminde yüzde 21 artarak 8 milyon 967 bin 744 dolara ulaştı.

Geçen senenin ilk yarısında 1718 ton olan hamsi dış satımı, bu yılın aynı döneminde yüzde 73 artışla 2 bin 966 tona yükseldi.

Bu yıl ocak-haziran döneminde hamsiye en çok talep Belçika, Fransa ve Ukrayna’da geldi. Belçika’ya 2 milyon 242 bin 520 dolar, Fransa’ya 2 milyon 50 bin 383 dolar, Ukrayna’ya da 1 milyon 555 bin 768 dolar değerinde hamsi ihraç edildi.

Geçen yılın aynı döneminden farklı olarak Avustralya, Portekiz ve Katar’a da hamsi satıldı.

“Talebin güçlü seyretmesi ihracat rakamlarına olumlu yansıdı”

DKİB Su Ürünleri Sektör Komitesi Başkanı Hasan Kuzuoğlu, AA muhabirine, yılın ilk yarısında hamsi ihracatında hem miktar hem de değer bazında önemli artış yakalandığını söyledi.

Kuzuoğlu, Türk hamsisinin uluslararası pazarlarda ilgi görmeye devam ettiğini belirterek, “Yılın ilk 6 ayında yaklaşık 3 bin tona yaklaşan ihracat gerçekleştirdik. Geçen yılın aynı dönemine göre miktarda yüzde 73, değerde ise yüzde 21’lik artış sektörümüz açısından sevindirici bir tablo ortaya koydu. Özellikle Avrupa pazarından gelen talebin güçlü seyretmesi ihracat rakamlarına olumlu yansıdı.” diye konuştu.

Belçika, Fransa ve Ukrayna’nın en önemli pazarlar arasında yer aldığını ifade eden Kuzuoğlu, Avustralya, Portekiz ve Katar’a yeniden ihracat yapılmasının da pazar çeşitliliği açısından önemli olduğunu kaydetti.

“Yeni ülkelere açılmayı hedefliyoruz”

Kuzuoğlu, yeni ülkelere açılmayı hedeflediklerine dikkati çekerek, “Üretim ve av sezonunun beklentiler doğrultusunda geçmesi halinde yıl sonunda ihracat rakamlarımızın daha da yukarı çıkacağını öngörüyoruz. Hedefimiz hem miktarı hem de katma değerli ürün ihracatını artırmak.” dedi.

İhracatın sürdürülebilir şekilde artırılması için tanıtım faaliyetlerinin önemine işaret eden Kuzuoğlu, sözlerini şöyle tamamladı:

“Türk hamsisinin uluslararası pazarlarda daha güçlü tanıtılması, fuarlara katılımın artırılması ve firmalarımızın yeni alıcılarla buluşturulması gerekiyor. Bunun yanında işlenmiş ve katma değerli ürün üretimine ağırlık verilmesi, soğuk zincir ve lojistik altyapısının güçlendirilmesi ihracatımıza önemli katkı sağlayacaktır.”>>>AA

AA muhabirinin, Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) “hane halkı yurt içi turizm” verilerinden derlediği bilgiye göre yerli turistler yılın ilk çeyreğinde ülke içinde 102,3 milyar lira seyahat harcaması yaptı.

Geçen yılın aynı çeyreğine göre harcamalarda yaklaşık yüzde 34’lük artış gerçekleşirken yerli turistler aynı dönemde toplamda 73,6 milyon kez gece konakladı.

Turistlerin yurt içinde yaptığı bu seyahatler amaçlarına göre incelendiğinde ise aile ziyareti öne çıktı.

Yerli turistler, “yakınları ziyaret” başlıklı kategoride yaptıkları seyahatlerde 50 milyar 249 milyon 966 lira harcadı. Geçen yılın aynı döneminde ise bu gerekçeyle 38 milyar 718 milyon 200 bin lira harcanmıştı.

Yakınları ziyaretten sonra en çok harcamanın yapıldığı kategori 33 milyar 31 milyon 536 bin lira ile “gezi, eğlence, tatil” olarak kayıtlara geçti. Söz konusu kategoride 2025’in ilk çeyreğinde 22 milyar 906 milyon 736 bin lira harcama gerçekleşmişti.

Böylece bu yılın ilk çeyreğindeki 102,3 milyar liralık toplam harcamanın, 83,3 milyar lirası aile ziyareti ve tatil için yapılmış oldu.

Yakınları ziyaret için 54,6 milyon geceleme

Söz konusu dönemde “yakınları ziyaret” için 9 milyon 652 bin seyahat ve bu seyahatlerde 54 milyon 651 bin geceleme gerçekleştirildi.

Yerli turistler, “gezi, eğlence, tatil” için ise aynı dönemde 3 milyon 155 bin seyahat yaparken 10 milyon 250 bin kez geceledi.

Hane halkının bu yılın ilk çeyreğine ilişkin yurt içi turizm harcamalarından söz konusu kategorilere yönelik veriler şöyle:>>>AA

	Yakınları Ziyaret	Gezi, eğlence, tatil
Seyahat Sayısı (Bin)	9.652	3.155
Geceleme Sayısı (Bin)	54.651	10.250
Harcama Tutarı (Bin)	50.249.966	33.031.536

ABD ile İran arasındaki yüksek gerilim dünya genelinde enflasyon endişelerini beslemeye devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump dün, İran ile yakında yeni bir görüşme olup olmayacağına ilişkin “İran, çaresizce görüşmek istiyor ama anlamlı bir şekilde görüşmeye hazır olana kadar bizim görüşmeye hiç niyetimiz yok.” dedi.

Tarafların karşılıklı saldırılarını sürdürmesi ve müzakere sürecine ilişkin somut bir ilerleme kaydedilmemesi fiyatlamaları zorlamayı sürdürürken, yatırımcıların bilanço sezonunda açıklanacak önemli teknoloji şirketi sonuçları öncesinde yapay zeka bağlantılı şirket hisselerine yönelmesi risk iştahını destekliyor.

Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilimlerin petrol fiyatlarını yükseltmesi, enflasyon beklentilerindeki yukarı yönlü riskleri yeniden gündeme taşıdı. Enflasyonist baskıların güçlenebileceği endişesi, merkez bankalarının daha “şahin” bir para politikası izleyebileceği öngörülerinin artmasına neden oldu. Bu durum tahvil piyasalarında satış baskısını beraberinde getirdi.

ABD’nin 2, 5, 10 ve 30 yıllık tahvil faizlerindeki yükselişler dikkati çekerken, ABD 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,26 ile yaklaşık 17 ayın en yüksek seviyelerine yakın seyrediyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda da ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz artırımı tahminleri güçlenirken bankanın yıl sonuna kadar 2 faiz artışı yapabileceği öngörüleri öne çıkmaya başladı.

Öte yandan bir süredir geri planda kalan tarife gündemi yeniden ateşlendi. Trump, ülkesinin ithal ettiği jenerik ilaçlara iki yıl süreyle gümrük vergisi uygulanmayacağını, bu sürenin ardından vergi oranının yüzde 100’e çıkarılacağını bildirdi.

Ayrıca Trump yönetiminin, Kanada’nın Amerikan ürünlerine yönelik “ayrımcı” uygulamalarda bulunduğunu öne sürerek, bu ülkeden ithal edilen bazı mallara yüzde 50 gümrük vergisi uygulanacağını açıklaması yatırımcıların gündemindeki gelişmeler arasında yer aldı.

Financial Times’ın haberinde, Trump’ın şubatta yürürlüğe giren ve cuma günü süresi dolacak tüm ülkelere yönelik yüzde 10 oranındaki küresel gümrük vergisinin yerine bazı ülkelere yenilerini koymayı planladığı iddiasına yer verildi. Haberde, Trump’ın bu hafta içerisinde bazı ülkelere yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişen yeni gümrük vergileri uygulamaya hazırlandığı öne sürüldü.

– Alphabet ve Tesla’nın bilançoları bekleniyor

Jeopolitik risklerin para politikalarına ilişkin belirsizlikleri artırdığı ortamda, yatırımcıların gözü teknoloji ve yapay zeka bağlantılı şirketlerden gelecek finansal sonuçlara çevrildi.

Bugün açıklanacak bilançolar arasında Alphabet ve Tesla’nın finansal sonuçları öne çıkıyor. Analistler yatırımcıların şirket performanslarına ilişkin beklentilerinde iyimserliğin ağır bastığını belirterek, şirketlerin gelecek döneme ilişkin yapay zeka yatırımları ve sermaye harcaması planlarına yönelik verecekleri mesajların piyasalarda fiyatlamaların yönü açısından belirleyici olabileceğini ifade etti.

Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,63 ile son 2 ayın zirvesine yakın seyrederken dolar endeksi yatay görünümle 101,1’de bulunuyor. Altının ons fiyatı ise yüzde 1,2 artışla 4 bin 128 dolarda alıcı bulurken, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,6 yükselişle 89,8 dolarda seyrediyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,89, Nasdaq endeksi yüzde 1,29 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,74 yükseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti

Avrupa borsaları dün alıcılı bir seyir izlerken, teknoloji ve savunma hisselerindeki yükselişin genele yayılması pozitif görünümü destekledi.

İngiltere’de siyasi gelişmeler ana gündem maddesi olmaya devam ediyor. Keir Starmer döneminde askeri harcamaların yetersiz olduğu gerekçesiyle Savunma Bakanlığından istifa eden John Healey, yeni Başbakan Andy Burnham’ın kurduğu kabinede Maliye Bakanlığı görevine getirildi.

Burnham’ın hükümetin borçlanma ve harcama kurallarına uyarken “her türlü esnekliği” arayacağını söylemesinin ardından İngiltere’de tahvil piyasasında satış baskısı arttı. İngiltere’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5’in üzerinde kalmayı sürdürdü.

İngiltere’de dün açıklanan verilere göre, işsizlik mart-mayıs döneminde yüzde 4,9 oldu. İşsizlik, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,2 artarken, şubat-nisan dönemini kapsayan üç aya göre değişiklik göstermedi.

Almanya merkezli Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW), kurumsal yatırımcı ve analistlerin gelecek 6 aya ilişkin beklentilerini ölçen ZEW Ekonomik Güven Endeksi’nin temmuz ayı sonuçlarını açıkladı.

Öte yandan Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yarın açıklayacağı para politikası kararları piyasaların odağında yer alıyor. ECB’nin yarın vereceği kararın yanı sıra ECB Başkanı Christine Lagarde’ın enflasyon görünümü, enerji fiyatları ve jeopolitik risklere ilişkin değerlendirmelerinin Avrupa piyasalarının yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Bu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,58, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,28, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,81, Almanya’da DAX 40 endeksi ise yüzde 0,66 değer kazandı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne pozitif seyirle başladı.

Asya borsaları Hong Kong hariç pozitif seyrediyor

Asya tarafında Hong Kong hariç alış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, Japonya’da dış ticaret üst üste iki aydır açık vermeye devam ediyor.

Ülkede ihracat haziranda yüzde 19,3, ithalat yüzde 25,4 arttı. İthalattaki artışın etkisiyle ülkede dış ticaret dengesi 406,9 milyar yen (yaklaşık 2,5 milyar dolar) açık verdi.

Öte yandan yarı iletken sektöründeki toparlanma bölge piyasalarında da göze çarparken, Güney Kore’de yapay zeka bağlantılı şirket hisselerinde hızlı yükselişler görüldü. Ülkede SK Hynix hisseleri yüzde 4,7, Samsung Electronics hisseleri yüzde 4,3, LG Electronics hisseleri yüzde 8,2 arttı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 2,9, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 yükselirken Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1 düştü.

BIST 100 endeksi dün, satış ağırlıklı bir seyir izledi

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,69 değer kaybederek 13.974,14 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,08 yükseldi. Dolar/TL dünü 47,1890’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,2140’tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel kesim güven endeksi ve kapasite kullanım oranının, yurt dışında ise İngiltere’de enflasyon verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 13.800 puanın destek, 14.100 ve 14.200 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

09.00 İngiltere, haziran ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)

09.00 İngiltere, haziran ayı Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE)

10.00 Türkiye, temmuz ayı reel kesim güven endeksi

10.00 Türkiye, temmuz ayı imalat sanayi kapasite kullanım oranı

11.30 İngiltere, mayıs ayı Konut Fiyat Endeksi (Yıllık)

14.00 ABD, haftalık mortgage başvuruları

14.30 Türkiye, mayıs ayı finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülükleri>>>AA