ABD’nin İsrail Büyükelçisi Huckabee’nin İsrail’in Orta Doğu’nun tamamı üzerinde kontrol kurmasının “kabul edilebilir” olacağı yönündeki ifadelerine Ürdün’ün ardından Suudi Arabistan, Filistin, Mısır, Irak, Kuveyt, Umman, İİT ve Arap Birliği de tepki gösterdi.
ÜRDÜN’DEN, ABD’NİN İSRAİL BÜYÜKELÇİSİNİN “NİL’DEN FIRAT’A UZANAN BÖLGE İSRAİL’İN HAKKI” AÇIKLAMASINA TEPKİ
Ürdün Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, söz konusu ifadelerin diplomatik teamülleri ihlal ettiği, bölge ülkelerinin egemenliğine zarar verdiği ve uluslararası hukuk ile Birleşmiş Milletler Şartı’na açıkça aykırı olduğu belirtildi. Bakanlık Sözcüsü Büyükelçi Fuat el-Mecali de açıklamasında Huckabee’nin açıklamalarını, “provokatif ve sorumsuz” olarak nitelendirerek, bu söylemlerin ABD Başkanı Donald Trump’ın işgal altındaki Batı Şeria’nın ilhakını reddeden açıklanmış tutumuyla da çeliştiğini vurguladı. Açıklamada, Batı Şeria’nın Doğu Kudüs ve Gazze Şeridi dahil olmak üzere uluslararası hukuka göre işgal altındaki Filistin toprağı olduğu ifade edilerek, iki devletli çözüm temelinde bağımsız Filistin devletinin hayata geçirilmesinin adil ve kapsamlı barışın tek yolu olduğu ifade edildi. Açıklamada ayrıca Gazze’de istikrarın sağlanması için çabaların yoğunlaştırılması gerektiği belirtilerek, tırmandırıcı ve hukuki değeri bulunmayan açıklamalar yerine uluslararası kararların uygulanmasına odaklanılması çağrısında bulunuldu. Söz konusu tepki, Huckabee’nin ABD’li gazeteci Tucker Carlson’a verdiği röportajda, Nil’den Fırat’a uzanan bölgenin “İsrail’e Tanrı tarafından vaat edildiğini” savunması ve İsrail’in bu toprakların tamamını kontrol etmesinin sorun olmayacağını söylemesinin ardından geldi.
SUUDİ ARABİSTAN VE ARAP BİRLİĞİ HUCKABEE’NİN AÇIKLAMASINI KINADI
Suudi Arabistan ve Arap Birliği, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee’nin İsrail’in Orta Doğu’nun tamamı üzerinde kontrol kurmasının “kabul edilebilir” olacağı yönündeki ifadelerine tepki gösterdi. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, ABD’ye, Huckabee’nin açıklamaları karşısında “net bir tutum” alması çağrısı yapılarak, Huckabee’nin açıklamaları “tehlikeli ve dünya barışına tehdit” olarak nitelendirildi. Açıklamada, “uluslararası hukuku, Birleşmiş Milletler Antlaşmasını ve diplomatik teamülleri açıkça ihlal eden bir ABD’li yetkili tarafından yapılmasıyla tehlikeli bir emsal teşkil eden bu sorumsuz açıklamaları kesinlikle reddettikleri” belirtildi. Bunu, “bölge ülkelerinin ABD ile olan seçkin ilişkilerine saygısızlık, bölge ülkelerine ve halklarına karşı düşmanlığı körükleyerek küresel güvenlik ve barışı tehdit eden, vahim sonuçlar doğuracak aşırıcı bir yaklaşım” olarak nitelendirilen açıklamada, ABD’den “dünyadaki barış yanlısı tüm ülkeler tarafından reddedilen bu yaklaşıma” ilişkin tutumunu netleştirmesi talep edildi. Arap Birliği Genel Sekreteri Ahmed Ebu Gayt, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, Huckabee tarafından dile getirilen “aşırıcı ifadeleri” kınadığını belirtti.
Söz konusu açıklamaların, “diplomasinin tüm temel kurallarına ve normlarına aykırı olmasının yanı sıra mantık ve sağduyuyla da bağdaşmadığını” kaydeden Ebu Gayt, Huckabee’nin sözlerinin, “ABD’nin politika ve tutumlarıyla çeliştiğini ve İsrail’deki sağcı kamuoyuna hoş görünmeyi amaçladığını” ifade etti.
Ebu Gayt, “Herhangi bir temele dayanmayan bu gibi aşırıcı açıklamaların” duyguları körüklediği, dini ve milli hassasiyetleri tahrik ettiği uyarısında bulundu.
Filistin
Filistin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Huckabee’nin açıklamaları kınanarak, söz konusu ifadelerin “dini ve tarihi gerçeklerle, uluslararası hukukla çeliştiği ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Batı Şeria’nın ilhakını reddeden açıklamalarıyla da ters düştüğü” belirtildi. Dışişleri Bakanlığının açıklamasında Huckabee’nin açıklamalarının devletlerin egemenliğine yönelik açık bir saldırı çağrısı niteliği taşıdığı, kabul edilemez ve provokatif olduğu kaydedildi. Söz konusu açıklamaların, “İsrail’in soykırım ve zorla yerinden etme politikalarını sürdürmesine, ilhak ve ayrımcı genişleme planlarını Filistin halkına karşı hayata geçirmesine destek anlamı taşıdığı” belirtilen açıklamada, uluslararası toplumun bu planları bütünüyle reddettiği ve Gazze Şeridi ile Doğu Kudüs dahil Batı Şeria’nın uluslararası hukuka göre işgal altındaki Filistin toprağı olarak tanıdığı vurgulandı. Bakanlığın açıklamasında Huckabee’nin söz konusu ifadelerinin “Başkan Trump’ın Orta Doğu’da kalıcı barış vizyonunun hayata geçirilmesine katkı sağlamadığı” belirtildi.
Mısır
Mısır Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada da Huckabee’nin açıklamalarının kınandığı, Tel Aviv yönetiminin Filistin ve Arap toprakları üzerinde herhangi bir egemenliğinin bulunmadığı vurgulandı. Açıklamada, Huckabee’nin sözlerinin, uluslararası hukukun ilkelerine açık bir aykırılık teşkil ettiği belirtildi. Huckabee’nin söz konusu açıklamalarının, ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze Şeridi’ndeki savaşın sona erdirilmesine ilişkin ortaya koyduğu vizyonla çeliştiği kaydedildi. Açıklamada, “İsrail’in işgal altındaki Filistin toprakları ya da diğer Arap toprakları üzerinde egemenliği yoktur.” ifadeleri kullanıldı.
İslam İşbirliği Teşkilatı
İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), ABD’nin İsrail Büyükelçisi Huckabee’nin Tel Aviv yönetiminin Nil Nehri’nden Fırat’a uzanan bölgedeki toprakları işgalini genişletmesine ilişkin açıklamalarını reddettiğini duyurdu. Teşkilat, söz konusu ifadelerin bölgenin istikrarını tehdit ettiğini vurguladı. İİT’nin açıklamasında ABD’nin İsrail Büyükelçisi’nin açıklamalarının “tehlikeli ve sorumsuz” olduğu ve kınadığı kaydedildi. İİT’nin açıklamasında “bu aşırı ideolojik söylemin radikalizmi besleyeceği ve İsrail işgalini, zorla yerinden etme, yerleşim faaliyetleri, ilhak ve işgal altındaki Filistin topraklarını fiilen ilhak etme girişimleri gibi hukuka aykırı uygulamalarını sürdürmeye teşvik edeceği” uyarısında bulunuldu.
ABD Elçisi Huckabee, ABD’li gazeteci Tucker Carlson’a röportaj vermiş, Gazze’de İsrail tarafından gerçekleştirilen soykırımda çocukların öldürülmesini ve “Tevrat’a dayalı Büyük İsrail” görüşünü savunmuştu. Huckabee, Nil Nehri’nden Fırat Nehri’ne uzanan bölgede “İsrail’in Tevrat’a dayalı hakkı olduğunu” iddia ederek, “Hepsini alsalardı iyi olurdu.” demişti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da 14 Ağustos’ta, kendisinin tarihi ve manevi bir misyon üstlenmiş olduğunu hissettiğini iddia ederek, işgal altındaki Filistin topraklarını da içeren “Büyük İsrail” vizyonuna bağlı olduğunu söylemişti. İ24 News muhabirinin kendisine sorduğu “Büyük İsrail” vizyonuna karşı bir bağ hissedip hissetmediği sorusuna Netanyahu, “Çok” yanıtını vermişti.
Irak ve Kuveyt
Irak Dışişleri Bakanlığından konuyla ilgili yazılı açıklama yapıldı. “ABD İsrail Büyükelçisi’nin, İsrail’in Orta Doğu’nun tamamı üzerinde kontrol sağlamasının kabul edilebilir olabileceğine dair açıklamalarını şiddetle kınıyoruz ve büyük bir esefle karşıladık.” denilen açıklamada, bu açıklamaların tehlikeli bir aşırılık teşkil etmekte olup uluslararası hukuk ilkeleriyle çeliştiği ifade edildi. Söz konusu açıklamanın devletlerin egemenliğine, bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne yönelik ihlal niteliği taşıdığı, bunun yanı sıra bölgenin güvenliği ve istikrarı üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabilecek nitelikte olduğu kaydedildi. Öte yandan Kuveyt, Büyükelçi Huckabee’nin açıklamalarını “sorumsuz” olarak nitelendirerek şiddetle kınadı. Kuveyt Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, söz konusu ifadelerin reddedildiği vurgulanırken, Huckabee’nin ifadelerinin uluslararası hukukun açık ihlali olduğu belirtildi. Açıklamada ayrıca, Filistin halkının devredilemez kendi kaderini tayin hakkına ve 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin Devleti kurma hakkına verilen desteğin sürdürüleceği bildirildi.
Umman
Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, söz konusu beyanların uluslararası hukuku ve BM kararlarını ihlal ettiği, barış umutlarını zayıflattığı ve bölgenin güvenlik ile istikrarını tehdit ettiği vurgulandı. Umman’ın bu tür açıklamaları kesin bir dille reddettiği belirtildi. Açıklamada, “ABD’nin İsrail Büyükelçisi Huckabee tarafından yapılan ve işgal altındaki Filistin toprakları da dahil olmak üzere Arap toprakları üzerinde kontrolün dayatılmasının gayrimeşru biçimde kabulünü ima eden açıklamaları şiddetle kınıyor ve lanetliyoruz.” denildi. Umman’ın Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkına, 4 Haziran 1967 sınırları temelinde ve Doğu Kudüs’ü başkent kabul eden bağımsız bir devlet kurulmasına yönelik desteğinin yinelendiği açıklamada, tüm Arap topraklarındaki işgalin sona erdirilmesi çağrısı tekrarlandı.
ABD medyası Huckabee’nin açıklamalarına tepki gösterdi
ABD’de yayın yapan The Hill, haberinde “Huckabee, İsrail’in Orta Doğu’nun tamamını ele geçirmesinin sorun olmayacağını iddia etti, İncil’in Yahudi devletine bu hakkı verdiğini öne sürdü.” ifadelerine yer verdi. Ayrıca Amerikan ordusundan emekli albay Dr. Lawrence Sellin, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, söz konusu röportajın görüntülerini paylaşarak, “Bu röportaja ve bölgeden gelen diğer bilgilere dayanarak, Mike Huckabee yönetimindeki ABD’nin Kudüs Büyükelçiliğinin Amerikan halkı adına değil, İsrail hükümeti adına hareket ettiğini söyleyebilirim.” değerlendirmesinde bulundu.
İran
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformunda konuya ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Huckabee’nin Nil Nehri’den Fırat Nehri’ne uzanan bölgede “İsrail’in Tevrat’a dayalı hakkı olduğu” yönündeki iddiasının, ABD’nin İsrail soykırımına ortaklık yaptığını kanıtladığını belirten Bekayi, “İran, işgalci rejimin Filistinlilere karşı işlediği suçlar ile bölge ülkelerine saldırganlığını cesaretlendirecek bu tür aşırı ideolojik açıklamaları kınamaktadır.” dedi. Huckabee, ABD’li gazeteci Tucker Carlson’a yaptığı açıklamada “vadedilmiş topraklar” iddiasına ilişkin soru üzerine İncil’e atıf yapmıştı. Ardından Carlson’un, “Bu Mısır’ın, Suriye’nin, Irak’ın, Ürdün’ün, Lübnan’ın ve Suudi Arabistan’ın bir kısmını kapsar. Yani tüm Orta Doğu’yu almak anlamına geliyor.” diye çıkışması üzerine Huckabee, “İsrail’in onların hepsini alması iyi olurdu çünkü Tanrı onu onlara verdi.” değerlendirmesinde bulunmuştu. >>>AA
