Kategori: Ekonomi

Dün 105,94 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 101,16 dolardan tamamladı. Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.12 itibarıyla kapanışa göre yüzde 6,8 artarak 107,87 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 106,55 dolardan alıcı buldu. Küresel piyasalarda fiyatlar, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri operasyonların önümüzdeki 2-3 hafta içinde artırılacağını açıklaması ve Tahran’ın anlaşmayı kabul etmemesi halinde elektrik altyapısına saldırı tehdidini yinelemesi sonrası yükseldi. Beyaz Saray’dan açıklama yapan Trump, ABD’nin İran’daki askeri hedeflerinin önemli ölçüde tamamlandığını belirterek, “Önümüzdeki iki-üç hafta içinde onlara çok sert bir darbe indireceğiz, onları adeta taş devrine geri götüreceğiz” dedi. ABD’nin özellikle İsrail, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt ve Bahreyn’e teşekkür borçlu olduğunu ve bu ülkelere savunma desteği vermeye devam edeceğini söyleyen Trump, “Bu işi çok hızlı şekilde bitireceğiz. Sona çok yaklaştık.” ifadelerini kullandı. İran ise Washington ile doğrudan görüşmelerin gerçekleştiği iddialarını reddetti ve ateşkes talebini yalanladı.

ABD ve İsrail arasındaki çatışmaların ardından İran’ın fiilen kapattığı Hürmüz Boğazı konusunda da Trump, ABD’nin öncülük etmeyeceğini, geçişin ilgili ülkeler tarafından sağlanabileceğini belirtti. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sini taşıyan kritik bir rota olduğunu hatırlatarak, bölgede gerilimin enerji fiyatlarını doğrudan etkilediğine dikkati çekiyor.

Çatışmaların ne zaman sona erebileceğine dair netlik bekleyen piyasalarda Trump’ın konuşması belirsizlikleri artırdı. Beklentilerin aksine, Trump’ın konuşması Hürmüz Boğazı’ndaki durumun normale döneceğine dair bir işaret vermedi. Söz konusu gelişmeler stagflasyon endişelerini de alevlendirdi.

Trump’ın açıklamalarının ardından ABD borsa vadeli işlemleri yüzde 1’e yaklaşan kayıplar kaydetti ve Brent petrol fiyatları yüzde 6’nın üzerinde yükseldi.

Uzmanlar, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş fiyatlamalarını tekrar öne çıkardığını ve belirsizliğin enerji maliyetlerini yukarı çektiğini belirtiyor.

Brent petrolde teknik olarak 108,41 doların direnç, 106,23 doların destek olarak izlenebileceği ifade ediliyor.​​​​​​​ >>>AA

Afyonkarahisar Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (AFSİAD), kurumsal kapasitesini güçlendirmek, üyelerinin bilgi ve deneyimini daha etkin bir yapıya dönüştürmek ve gelecek vizyonunu somut adımlarla desteklemek amacıyla komisyon yapılanmasını hayata geçirdi.

Üyelerin yoğun katılımıyla şekillenen bu yapı, AFSİAD’ın katılımcı yönetim anlayışını ve ortak akıl yaklaşımını daha güçlü bir zemine taşıyacak. AFSİAD tarafından oluşturulan komisyon yapısı; yalnızca organizasyonel bir düzenleme değil, aynı zamanda derneğin yerelden başlayarak bölgesel, ulusal ve uluslararası ölçekte daha etkin, daha görünür ve daha etkili bir aktör haline gelmesini hedefleyen stratejik bir dönüşümün parçası olarak kurgulandı.

Bu çerçevede AFSİAD bünyesinde ’AFSİAD Akademi Komisyonu, AFSİAD İş Geliştirme ve Sektörler Komisyonu, AFSİAD Dış İlişkiler, Uluslararası İş Birlikleri ve Kurumsal İletişim Komisyonu ile AFSİAD Sosyal Projeler ve Etkinlikler Komisyonu’ kuruldu.

Üyelerin doğrudan fayda elde edeceği bir yapı hedefleniyor

Yeni yapılanma ile birlikte AFSİAD; üyeleri arasında iş birliği kültürünü güçlendiren, somut ticari ilişkiler geliştiren, kamu ile daha güçlü temaslar kuran, uluslararası bağlantılarını artıran ve toplumsal fayda üreten bir yapı olma yolunda önemli bir adım attı.

AFSİAD Akademi Komisyonu, derneğin kurumsal kapasitesini artırmayı, üyelerin liderlik ve yöneticilik yetkinliklerini geliştirmeyi ve nitelikli iş gücüne katkı sağlamayı hedefliyor.

İş Geliştirme ve Sektörler Komisyonu ise AFSİAD üyeleri arasında somut ticari iş birliklerinin artırılmasını, sektör bazlı güç birliklerinin oluşturulmasını ve derneğin ekonomik anlamda değer üreten bir ekosisteme dönüşmesini amaçlıyor. Sektörel çalışma grupları, iş eşleştirme süreçleri, ihracat odaklı çalışmalar ve kamu destek mekanizmalarıyla kurulacak entegrasyon sayesinde üyelerin doğrudan fayda elde edeceği bir yapı hedefleniyor.

Yeni iş birliği imkânları sunulması planlanıyor

Dış İlişkiler, Uluslararası İş Birlikleri ve Kurumsal İletişim Komisyonu, yurt içi ve yurt dışında kurulacak stratejik temaslarla derneğin etki alanını genişletmeyi hedefliyor. Uluslararası iş dünyası ağları ve kurumlarla geliştirilecek ilişkiler sayesinde AFSİAD’ın küresel ölçekte görünürlüğünün artırılması ve üyelerine yeni iş birliği imkânları sunulması planlanıyor.

Sosyal Projeler ve Etkinlikler Komisyonu ise sosyal sorumluluk projeleri, sürdürülebilirlik odaklı çalışmalar ve geniş katılımlı organizasyonlar aracılığıyla AFSİAD’ın hem toplum nezdindeki karşılığını hem de kurumsal görünürlüğünü güçlendirmeyi amaçlıyor.

“Bu yapı sayesinde her komisyonun ölçülebilir ve koordineli bir şekilde çalışmasını sağlayacağız”

AFSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Kadir Sayın konuya ilişkin yaptığı açıklamada, komisyon yapılanmasının yalnızca bir organizasyon modeli olmadığına dikkat çekerek, bu sürecin belirlenen ilke ve kurallar çerçevesinde yürütülecek sistematik bir çalışma modeliyle desteklendiğini vurguladı.

Başkan Sayın “Bu adımı AFSİAD’ın geleceğini inşa edecek stratejik bir dönüşüm olarak görüyoruz. Komisyonlarımızın daha etkin, sürdürülebilir ve sonuç odaklı çalışabilmesi için görev tanımları, çalışma esasları ve işleyiş süreçlerini kapsayan bir yönerge oluşturduk. Bu yapı sayesinde her komisyonun belirli hedefler doğrultusunda, ölçülebilir ve koordineli bir şekilde çalışmasını sağlayacağız. Üyelerimizin aktif katılımı ile şekillenen bu modelle daha fazla üreten, daha fazla iş birliği geliştiren ve bulunduğu her alanda etki oluşturan bir AFSİAD hedefliyoruz” dedi.

Hayata geçirilen komisyon yapılanması ile birlikte AFSİAD; üyelerinin bilgi, deneyim ve üretim gücünü komisyonlar aracılığıyla organize eden, bu yapıyı öncülük ettiği ve aktif rol aldığı federasyon çatısı ile daha geniş bir etki alanına taşıyan bir modele geçiş yaptı.

Orta Doğu’daki devam eden “ABD/İsrail-İran Savaşı” piyasaların odağında yer almaya devam ederken, bölgedeki duruma ilişkin karışık sinyaller piyasaların yön bulmasını zorlaştırıyor. Bu durum yatırımcıların da temkinli davranmasına neden oluyor.

Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın açılmadan savaşın sona erebileceğine ilişkin açıklamaları ve Fed Başkanı Jerome Powell’ın da faiz artışı beklentilerini yumuşatan açıklamaları sonrasında ABD ve Avrupa’daki endeks vadeli kontratlarında yükselişler görülmesine karşın, bölgede çatışmaların devam etmesiyle Asya piyasalarında negatif bir seyir izleniyor.

Kuveyt’e ait bir ham petrol tankerinin (es-Salimi), Birleşik Arap Emirliklerinin Dubai Limanı’nda İran tarafından doğrudan hedef alındığı ve tankerde yangın çıktığı belirtildi.

Öte yandan Trump, ülkesinin İran’daki askeri saldırılarını sona erdirmek için “yeni ve daha makul bir rejimle” ciddi görüşmeler yürüttüğünü ileri sürerek, bu aşamada “büyük ilerleme” kaydedildiğini ifade etti.

Anlaşma sağlanmaması halinde neler yaşanabileceğine yönelik tehditlerde bulunan Trump, böyle bir durumda Basra Körfezi’ndeki Hark Adası, elektrik santralleri ve petrol kuyularını hedef alacaklarını belirtti.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de düzenlediği basın toplantısında, Tahran yönetiminin kamuoyuna yaptığı açıklamaların aksine anlaşmaya “giderek daha istekli olduğunu” ileri sürdü.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Fox News televizyonuna verdiği röportajda, ABD’nin zamanla Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü yeniden ele geçireceğini vurgulayarak, gerek ABD refakatiyle gerekse çok uluslu bir refakat gücüyle seyrüsefer serbestliğinin sağlanacağını ifade etti.

Öte yandan Fed Başkanı Powell, Harvard Üniversitesinde katıldığı bir etkinlikte, Orta Doğu’da yaşananlar karşısında politikalarının gelişmelerin seyrini bekleyip görmek için uygun bir konumda olduğunu belirtti.

Powell, enflasyon beklentilerinin kısa vadenin ötesinde iyi bir şekilde çıpalanmış göründüğünü ifade etti.

İş gücü piyasasına yönelik aşağı yönlü risklerin, faiz oranlarının düşük tutulmasını gerektirdiği ancak enflasyona yönelik yukarı yönlü risklerin ise faizlerin düşürülmemesini telkin ettiği mevcut duruma işaret eden Powell, bu iki hedef arasında bir gerilim yaşandığını, zorlu bir dönemde “oy birliği” beklemenin yanıltıcı olabileceğini söyledi.

Bu arada, Uluslararası Para Fonu (IMF), Orta Doğu’daki savaşın doğrudan etkilenen ülkelerin ekonomilerinde ciddi aksamalara yol açtığını, birçok ekonomi için ise görünümü kararttığını bildirdi.

IMF yetkilileri tarafından kaleme alınan blog analizinde, Orta Doğu’daki savaşın enerji, ticaret ve finansa etkileri ele alındı.

Analizde, dünyanın yeni bir şokla daha karşı karşıya olduğu belirtilerek, Orta Doğu’daki savaşın yaşamları ve geçim kaynaklarını altüst ettiği belirtildi.

Powell, enflasyon beklentilerinin kısa vadenin ötesinde iyi bir şekilde çıpalanmış göründüğünü ifade etmesi sonrasında enflasyonist endişeler bir nebze azalırken, Bankanın bu yıl faiz artırımına gitmeyeceğine yönelik öngörülerin güç kazandığı ve bunun da tahvil piyasasındaki satış baskısını azalttığı görüldü.

ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,32 seviyesinde dengelendi. Dolar endeksi yüzde 0,2 azalışla 100,4 seviyesinde seyrediyor. Altının onsu söz konusu gelişmelerin etkisiyle yüzde 1,2 artışla 4 bin 564 dolardan, Brent petrolün varili ise yüzde 1,8 azalışla 106,1 dolardan işlem görüyor.

106,9 dolarla Temmuz 2022’den bu yana en yüksek seviyeyi gören Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı, yüzde 0,1 düşüşle 102,8 dolar seviyelerinde dengelendi.

Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,11 değer kazanırken, S&P 500 endeksi yüzde 0,39 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,73 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

AVRUPA BORSALARI POZİTİF SEYRETTİ

Avrupa borsaları, devam eden jeopolitik gerilimlerden destek bulan petrol ve madencilik hisselerindeki yükselişlerin etkisiyle dün pozitif seyretti. Alman Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo), Orta Doğu’daki çatışmaların yol açtığı artan enerji maliyetleri ışığında Almanya’da daha fazla şirketin fiyat artırmayı planladığını bildirdi.

Makroekonomik veri tarafında, Avro Bölgesi’nde Orta Doğu’daki gelişmelerin ekonomik büyümeyi zayıflatacağı beklentisiyle ekonomik güven endeksi martta aylık bazda 1,6 puan düşüşle 96,6 seviyesine geriledi.

Almanya’da mart ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık yüzde 1,1’le beklentilerin üzerinde, yıllık yüzde 2,7’yle beklentiler dahilinde arttı. Ülkede TÜFE şubatta aylık yüzde 0,2, yıllık yüzde 1,9 artmıştı.

Almanya’da enflasyonun hızlanması Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) faiz artırımına gitmek zorunda kalabileceğine yönelik öngörüleri öne çıkardı. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, geçen hafta ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarının ve Tahran’ın misillemelerinin yol açtığı enerji şokunun yüzde 2 olan büyük ve kalıcı bir aşım riskine yol açarsa, para politikasında bir ayarlama yapılmasının meşru hale gelebileceğini belirtmişti.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonunun Tarımdan Sorumlu Üyesi Christophe Hansen, artan gübre fiyatlarının ve Orta Doğu’daki gelişmelerin tarım sektörünü ciddi şekilde etkilediğini belirterek, yeni önlemler üzerinde çalıştıklarını söyledi.

Fransız enerji şirketi Total Energies hisseleri, Orta Doğu fiziksel petrol piyasasına yönelik stratejik hamlelerin kar beklentilerini artırmasıyla yüzde 3’ün üzerinde değer kazandı.

JPMorgan’ın güçlü ilk çeyrek beklentileri sonrası spor otomobil üreticisi Ferrari’nin hisseleri yüzde 4’ten fazla yükselerek EuroStoxx 50’ye öncülük etti. Alman savunma sanayi şirketi Rheinmetall’ın hisseleri, artan sipariş defteri ve “kriz hissesi” niteliğiyle yüzde 2 yükseldi.

Bu gelişmelerle, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,18, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,92, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,02 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi ise 1,61 yükseldi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

ASYA BORSALARI NEGATİF SEYREDİYOR

Asya borsaları, jeopolitik gelişmelere ilişkin belirsizliklerin etkisiyle negatif seyrediyor.

Makroekonomik veri tarafında Çin’de şubat ayında 49 seviyesinde olan mart ayına ilişkin imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) mart ayında 50,4 seviyesine, hizmet sektörü PMI 49,5’ten 50,1’e, bileşik PMI 49,5’ten 50,5’e yükseldi.

Ülkede imalat sanayi aktivitesinin 2 aylık daralmanın ardından pozitif tarafa döndüğü görüldü.

Analistler, Çin’in Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerden kaynaklı etkilerden diğer ülkelere göre daha az etkilenmesinin beklendiğini belirterek, enerji fiyatlarındaki artışın ülkedeki yeşil enerji sektörüne olumlu yansıyabileceğini söyledi.

Öte yandan Japonya’da mart ayına ilişkin Tokyo TÜFE, yüzde 1,4 ile beklentiler altında artarken, bir önceki aya göre yavaşladı. Ülkede, Tokyo TÜFE şubat ayında yüzde 1,6 artmıştı.

Ülkede, işsizlik oranı şubat ayında yüzde 2,6 ile beklentilerin altında gerçekleşirken, ocak ayında yüzde 4,3 artış kaydeden sanayi üretimi şubatta yüzde 2,1’le beklentilerin üstünde azaldı. Sanayi üretimi yıllık bazda ise yüzde 0,3 artarak beklentileri karşılayamadı.

Japonya’da ocak ayında yüzde 4,1 artan perakende satışlar şubatta yüzde 2 ile beklentilerin üzerinde azalırken, söz konusu veri yıllık bazda beklentilerin aksine yüzde 0,2 azaldı. Güney Kore, İran’la savaşın şiddetlenmesi nedeniyle enerji maliyetlerini hafifletmek için 17 milyar dolardan fazla ek bütçe önerdi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,3, ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 3,3 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,5, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 azaldı.

BORSA GÜNÜ DÜŞÜŞLE TAMAMLADI

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,57 değer kaybederek 12.626,35 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,1 azalışla 14.540,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, dün günü yatay seyirle 44,4423’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 44,4750’den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde işsizlik oranı, dış ticaret dengesi ve Hizmet Üretici Fiyat Endeksi’nin, yurt dışında ise ABD’de JOLTS açık iş sayısı İngiltere’de büyüme, Almanya’da işsizlik oranı, Avro Bölgesi’nde enflasyon başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.500 ve 12.400 puanın destek, 12.700 ve 12.800 seviyelerinin ise direnç konumunda olduğunu kaydetti. >>>AA

ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları 5. haftasına girerken, saldırıların sona ereceğine yönelik ümitlerin azalması hisse senedi piyasalarını olumsuz etkilemeye devam ediyor. Geçen hafta savaşın sona ermesine yönelik iyimserlik zaman zaman artsa da kalıcı olmadı. Gerginliklerin yeni haftada tekrar artması küresel piyasalarda satış baskısının sürmesine neden oldu.

Enerji fiyatlarının görece yüksek seyretmeye devam edebileceğine yönelik öngörülerle küresel piyasalarda risk algısı devam ederken, yüksek petrol fiyatlarının küresel ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebileceğine yönelik endişelerle yatırımcılar temkinli davranıyor.

Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra ekonomik veriler de piyasaların yönü üzerinde etkili oluyor. Geçen hafta ABD’de hizmet sektörü ve bileşik PMI verileri sırasıyla 51,1 ve 51,4 ile 11 ayın en düşük seviyesine gerilemesi de savaşın büyüme üzerindeki ilk etkilerinin görüldüğünü düşündürdü.

Bu gelişmeler sonrası, para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in gelecek 4 toplantıda büyük ihtimalle politika faizini sabit bırakacağı öngörülürken, bankanın ekim ve aralık toplantılarında ise faiz oranlarını artırabileceğine yönelik tahminler güç kazandı.

ABD Başkanı Donald Trump, “İran’ın elektrik santrallerini hedef alma” kararını 6 Nisan’a kadar durdurduğunu ve müzakerelerin “çok iyi gittiğini” belirtmişti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran’a yönelik askeri operasyonlarının “aylar değil, birkaç hafta içinde” sona ermesinin beklendiğini ve Washington’un hedeflerine “kara birliklerine ihtiyaç olmadan” ulaşabileceğini söyledi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, enerji fiyatlarını düşürmek için çok sayıda “yalan haber” yayıldığını ve piyasanın artık buna duyarsız hale geldiğini öne sürerek, gerçek fiyatların er ya da geç ortaya çıkacağını belirtti.

Taraflardan gelen çelişkili açıklamalar da piyasalarda satış baskısına neden oluyor. Öte yandan bugün bölgedeki çatışmalar devam etti. Tahran’da art arda patlamalar meydana geldi. Kentte hava savunma sisteminin aktif hale geldiği kaydedildi.

Trump’ın uzun süredir hedeflenen birçok İran hedefinin vurulduğu ve Harg Adasının kontrol altına alınabileceği yönünde açıklamalar yaptığına dair haber akışı da saldırıların beklenenden daha fazla sürebileceğine yönelik endişeleri tetikledi.

Öte yandan Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak’ın 1 Nisan’dan itibaren benzin ihracatının yasaklanması talimatı verdiği bildirildi.

Fed yetkilileri de savaşın ABD ekonomisi üzerine etkilerini dile getirmeye devam ediyor. Richmond Fed Başkanı Tom Barkin, artan petrol fiyatlarının tüketici güvenini etkilediğine işaret ederek, yüksek benzin fiyatlarının diğer alanlardaki harcamaları da kısıtlayabileceğini kaydetti.

Petrol fiyatlarındaki ani artıştan önce dahi enflasyonla mücadelede kaydedilen ilerlemenin durma riskiyle karşı karşıya olduğunun altını çizen Barkin, enflasyon ve enflasyon beklentilerine dair verileri dikkatle izleyeceğini bildirdi.

Philadelphia Fed Başkanı Anna Paulson da Orta Doğu’daki çatışmanın, hem enflasyon hem de büyüme açısından yeni riskler yarattığına dikkati çekti. Makroekonomik veri tarafında, ABD’de Michigan Üniversitesince ölçülen tüketici güven endeksi, martta aşağı yönlü revizyonla 53,3 oldu ve yılın en düşük seviyesini gördü.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise martta, Nisan 2025’ten bu yana en yüksek puanda aylık artışını kaydetti ve yüzde 3,4’ten 3,8’e çıktı.

Bu gelişmelerle, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,39 seviyesinde ve dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 100 seviyesinde dengelendi. Orta Doğu’daki gelişmelerle enerji emtia grubundaki yükselişler de devam ederken, Brent petrolün varil fiyatı yeni günden yüzde 2,5 artışla 115,4 dolara çıktı.

Enerji fiyatlarındaki hızlı artışın enflasyon endişelerini körüklemesi ve Fed’in bu yıl şahin adımlar atabileceğine yönelik haber akışıyla altının onsu haftanın ilk işlem gününde yüzde 0,1 azalışla 4 bin 489 dolardan işlem görüyor.

Analistler, Hürmüz Boğazına ilişkin risklerin devam etmesi durumunda uzun vadede petrol talebinin azalabileceğini ve bunun da küresel ekonomik aktiviteyi ciddi şekilde olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

Bu gelişmelerle cuma günü Dow Jones endeksi yüzde 1,73, S&P 500 endeksi yüzde 1,67 ve Nasdaq endeksi yüzde 2,15 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

AVRUPA BORSALARI CUMA GÜNÜ GERİLEDİ

Avrupa borsalarında da jeopolitik risklerden kaynaklı petrol fiyatlarındaki artışın negatif etkileriyle cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izlendi. Fransa Merkez Bankası (Banque de France) Başkanı Francois Villeroy de Galhau Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) enerji fiyatlarındaki artıştan kaynaklanan enflasyonun genele yayılmasını önleme konusunda kararlı olduğunu ancak faiz artırım tarihlerini tartışmak için henüz erken olduğunu söyledi.

Diğer taraftan Alman İş Piyasası ve Meslek Araştırmaları Enstitüsü (IAB), Orta Doğu’da tırmanan gerilimin ve artan enerji maliyetlerinin Alman iş gücü piyasası üzerindeki baskısının sürdüğünü bildirdi.

Makroekonomik veri tarafında İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi (ONS), verilerine göre, ülkede perakende satışlar şubatta yüzde 0,4 geriledi. Piyasa beklentisi ise satışların bu ayda yüzde 0,7 düşeceği yönündeydi. İngiltere’de perakende satışlar ocakta yüzde 0,2 yükselmişti.

Bu gelişmelerle cuma günü Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,38, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,87, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,74 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,05 geriledi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

ASYA BORSALARI HAFTAYA ÇİN HARİÇ SERT DÜŞÜŞLE BAŞLADI

Orta Doğu savaşının beşinci haftasına girmesi ve diplomatik çözüm arayışlarına rağmen çatışmaların tırmanmasıyla birlikte Asya borsaları da haftaya sert düşüşle başladı.

Dolar/yen paritesi 160 seviyesinin üzerini test ederken, yendeki zayıflığın devam etmesi durumunda Japonya’da politika yapıcıların döviz piyasasına müdahale edebileceği tahmin ediliyor.

Japonya Merkez Bankası (BoJ) Başkanı Kazuo Ueda, yenin ekonomi ve fiyatlar üzerindeki etkilerini yakından takip edeceklerini belirterek, zayıf bir para biriminden kaynaklanan artan ithalat maliyetlerinin önümüzdeki aylarda faiz oranlarını artırmayı haklı çıkarabileceğini belirtti.

Orta Doğu’daki gerilimin petrol, doğalgaz, gübre, plastik ve alüminyum fiyatlarının yanı sıra uçak ve gemi yakıtı fiyatlarında da artışa neden olması Asya ekonomileri için risk oluşturuyor çünkü bölgenin büyük bir kısmı Orta Doğu’dan gelen enerjiye büyük ölçüde bağımlı bulunuyor. Bununla birlikte gıda, ilaç ve petrokimya ürünlerinin fiyatlarının da artması bekleniyor.

Analistler, Japonya’nın petrolünün yaklaşık yüzde 90’ını ve doğalgazının yüzde 75’ini Hürmüz Boğazı üzerinden ithal ettiğini belirterek, Hürmüz Boğazı kaynaklı arz endişeleriyle enflasyonun sert bir şekilde yükseleceğinin tahmin edildiğini ve ülke tahvil piyasasında satış baskısının görüldüğünü söyledi.

Bu gelişmelerle, Japonya’nın 5 yıllık tahvil faizi yüzde 1,82’yle 1997’den bu yana 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,39’le 1999’dan bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Öte yandan Japonya Merkez Bankası (BoJ) toplantı tutanaklarında faiz artırımının ve boyutunun Orta Doğu’daki durumun gidişatı gibi faktörler dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,3, ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 3,1 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,9 gerilerken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 arttı.

BORSA CUMA GÜNÜNÜ DÜŞÜŞLE TAMAMLADI

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,23 değer kaybederek 12.698,19 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,23 azalışla 14.668,00 puandan işlem gördü.

Öte yandan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul AŞ pay piyasalarında açığa satış işlemlerinin yasaklanmasına ilişkin tedbir ve uygulamalara 10 Nisan seans sonuna kadar devam edilmesini kararlaştırdı.

Buna göre, açığa satış işlemlerine ilişkin yasağın yanı sıra, kredili sermaye piyasası işlemleri süresince öz kaynak oranının esnetilerek uygulanmasına yönelik tedbirlerin de aynı tarihe kadar devam edeceği bildirildi.

Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,3 artışla 44,4564’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 44,4660’tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde ekonomik güven endeksi, yurt dışında ise Fed Başkanı Jerome Powell’ın açıklamaları, Almanya’da enflasyon ve Avro Bölgesinde tüketici güven endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan ise analistler, BIST 100 endeksinde 12.600 ve 12.500 puanın destek, 12.800 ve 12.900 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti. >>>AA

Uluslararası referans kabul edilen Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta 72,48 dolardan kapanırken, son 4 haftada keskin yükseliş ve düşüşler görüldü. Brent petrolün varil fiyatı 27 Mart’ta günü 27 Şubat’a kıyasla yüzde 45,3 artışla 105,32 dolardan tamamladı.

GÖZLER HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA

Hürmüz Boğazı geçişlerindeki aksaklığın süreceğine ve enerji arzına dair endişeler, petrol fiyatlarını yukarı taşımaya devam etti.

Boğaz çevresinde 27 Şubat-27 Mart döneminde İran ile ABD-İsrail arasında artan askeri gerilim nedeniyle deniz güvenliği krizi yaşandı.

İran, bölgedeki tanker geçişlerini kısıtlamaya başlayınca boğazdan geçen gemi sayısı ciddi şekilde azaldı ve birçok petrol tankeri geçiş için beklemek zorunda kaldı.

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin yapıldığı bu kritik noktadaki aksama küresel enerji piyasalarını etkiledi, bazı tankerler alternatif yöntemlerle veya “gölge filo” denilen farklı bayraklı gemilerle geçiş yapmaya çalıştı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da bugün İran’a yönelik askeri operasyonlarının “aylar değil, birkaç hafta içinde” sona ermesinin beklendiğini ve Washington’un hedeflerine “kara birliklerine ihtiyaç olmadan” ulaşabileceğini söyledi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise enerji fiyatlarını düşürmek için çok fazla “yalan haber” yayıldığını ve piyasanın artık buna duyarsız hale geldiğini öne sürerek, gerçek fiyatların er ya da geç ortaya çıkacağını belirtti.

Saldırılardan sonraki ilk işlem günü olan 2 Mart’ta jeopolitik endişelerle Brent petrol 82,37 dolara kadar yükseldi ve günü 77,74 dolardan kapattı. Önceki kapanışa göre yüzde 7,26 yükselen Brent petrolün varil fiyatı, 17 Mart 2022’den sonraki en yüksek günlük artışı gösterdi.

Sonraki günlerde küresel enerji ticaretinde kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditlerin tedarik kesintisi endişelerini artırmasıyla petrol fiyatları 78-86 dolar seviyelerinde işlem görmeye devam etti.

İran’ın bölgedeki ABD üslerini ve bölgedeki enerji tesislerini hedef alan misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması, önde gelen tanker ve konteyner şirketlerinin geçişleri durdurması ve bazı üreticilerin güvenlik endişeleri nedeniyle üretimlerini kısmaları piyasadaki arz endişelerini derinleştirdi.

Artan fiyatlar karşısında ABD, Hint rafinerilerinin Rus petrolü almasına geçici bir muafiyet tanısa da Brent petrolün varil fiyatı 6 Mart’ta 94,64 dolara kadar çıktı ve ikinci haftada keskin dalgalanmalar devam etti.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, 9 Mart’ta önceki kapanışa göre yüzde 28,9 artışla 119,5 dolara kadar yükselerek 29 Haziran 2022’den sonraki en yüksek seviyesini görmüştü.

ENERJİ KRİZİ ÜLKELERİ YENİ ÖNLEMLER ALMAYA YÖNELTTİ

Petrol sahaları ve LNG terminallerinde oluşan hasar ile boğazdaki kesintiler küresel enerji tedarikinde büyük aksamalara neden oldu.

Irak Petrol Bakanlığı, savaşın dayattığı mevcut durum nedeniyle Irak’taki petrol faaliyetleri ve projelerin büyük ölçüde durduğunu bildirdi.

Katar Enerji Bakanı Saad bin Şeride el-Kaabi, füze saldırıları sonucunda Ras Laffan Sanayi Şehri’nde oluşan hasarın Katar’ın Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) ihracat kapasitesini yüzde 17 azalttığını, bunun yıllık gelirde 20 milyar dolar kayba neden olduğunu aktardı.

Öte yandan 27 Mart’ta Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak’ın 1 Nisan’dan itibaren benzin ihracatının yasaklanması talimatı verdiği bildirildi.

Rusya, iç piyasadaki istikrarı korumak için çeşitli akaryakıt türlerine zaman zaman ihracat yasağı uyguluyor. Dünyanın en büyük petrol ürünleri üreticilerinden Rusya’nın geçen yıl yaklaşık 5 milyon ton benzin ürettiği tahmin ediliyor.

İngiltere’de akaryakıt fiyatlarında artış sürerken, petrolde küresel çapta yaşanan arz aksaklıkları ve artan talep nedeniyle bazı akaryakıt istasyonlarında “geçici tedarik kısıtı” yaşandığı bildirildi.

Portekiz hükümeti akaryakıt indiriminde süresiz devam kararı aldı. Fransa’da hükümetten yakıt fiyatlarındaki artıştan etkilenen sektörlere 70 milyon avro yardım paketi açıklandı. İspanya Meclisi, küresel enerji ve ekonomik krize karşı alınan önlemlere onay verdi.

Norveç Parlamentosu’nun benzin ve dizel vergilerini düşürmesine hükümetten tepki geldi. Hindistan hükümeti, Orta Doğu’daki gerilim nedeniyle benzin ve mazot vergisini düşürdü.

Öte yandan, Dünya Bankası Grubu, Orta Doğu’daki çatışmanın yol açtığı krizde ülkelere yardımcı olmak için hızla harekete geçildiğini, hükümetleri, firmaları ve hanehalklarını desteklemek için eldeki tüm araçlardan yararlanılacağını bildirdi.

GAZ FİYATLARI JEOPOLİTİK RİSKLERDEN ETKİLENDİ

Bölgede sevkiyatların sekteye uğraması sebebiyle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasaları da süreçten etkilendi.

Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar’ın, Ras Laffan tesislerindeki üretimi saldırılar ve güvenlik riskleri nedeniyle durdurarak “mücbir sebep” ilan etmesi, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilecek bir riske yol açtı.

Avrupa doğal gaz piyasasında fiyat oynaklığı belirgin şekilde arttı. Bölgenin en derin ve en likit ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF’de işlem gören doğal gaz kontratları, jeopolitik risklerle sert hareketler sergiledi.

Nisan vadeli TTF kontratı, 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,9 avrodan kapanırken, saldırıların ardından piyasaların açıldığı 2 Mart’ta günü yüzde 39 artışla 44,5 avrodan tamamladı.

Yukarı yönlü eğilim sürdü. Artan arz güvenliği endişeleriyle 9 Mart’ta 56,4 avroya kadar yükselen kontrat, saldırıların başlamasından bu yana görülen en yüksek kapanış seviyesini gördü.

Saldırılardan 2 hafta sonra, Avrupa doğal gaz fiyatları saldırı öncesi seviyelere kıyasla yüzde 57 artışla haftayı 50,1 avrodan tamamladı.

Yeni saldırılar ve LNG arz riski nedeniyle kontratlar 27 Mart’ta, savaş öncesi megavatsaat başına 31,9 avrodan yaklaşık yüzde 70 artışla megavatsaat başına 54,17 avro seviyesinden işlem gördü.

KÖMÜR FİYATLARI 4 HAFTADA YÜZDE 13’TEN FAZLA ARTTI

Kömür piyasasında da benzer bir eğilim izlendi. Kömür fiyatı elektrik üretiminde gaz yerine kullanıldığı için yükseldi.

Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür nisan vadeli kontratı, saldırılardan önce 27 Şubat’ta ton başına 118,5 dolar iken 2 Mart’ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi. Söz konusu kontrat, 9 Mart’ta 143,8 dolara kadar çıkarak, saldırıların başlamasından sonraki en yüksek kapanışı yaptı.

ABD ile İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırıları ve İran’ın misillemelerinde 4 hafta geride kalırken, kömür fiyatları saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 13,8 artışla haftayı 134,9 dolardan tamamladı. >>>AA