Kategori: Gündem

Afyonkarahisar’da dolandırıcılık suçundan hapis cezası ile aranan bir şahıs polisin takibi sonrası yakalandı.

Edinilen bilgilere göre, İl Emniyet Müdürlüğü ekiplerince aranan şahısların yakalanmasına yönelik yürütülen çalışmalar çerçevesinde, ’Bilişim Sistemlerinin Kullanılması Suretiyle Nitelikli Dolandırıcılık’ suçundan hakkında 3 yıl 4 ay hapis cezası bulunan A.İ.K. isimli şahıs yakalandı. Gözaltına alınan hükümlü, emniyetteki işlemlerinin ardından ceza infaz kurumuna teslim edildi.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının (AFAD) ortaklığında geliştirilen projeyle, Türkiye genelinde kritik üstyapı ve altyapıları etkileyebilecek jeolojik riskler, yapay zeka destekli “Jeotehlike Gözlem ve Risk Analitiği Platformu” üzerinden takip edilecek.

İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü ve AFAD arasında imzalanan “AFAD-İTÜ Ulusal Jeotehlike Gözlem ve Risk Analitiği Platformu” protokolü kapsamında pilot uygulaması devreye alınan sistemle, kritik altyapı ve üstyapılarda meydana gelebilecek jeolojik tehlikelerin ulusal ölçekte izlenmesi, değerlendirilmesi ve risklerin azaltılmasına yönelik sürdürülebilirlik hedefleniyor.

İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Tolga Görüm, AA muhabirine, projenin ana amacının ulusal ölçekte özellikle kritik yapılar için “Jeotehlike Gözlem ve Risk Analitiği Platformu”nun kurulması olduğunu söyledi.

Platformun Türkiye’deki mevcut ve yapılması planlanan üstyapı ve altyapılar için geliştirildiğini belirten Görüm, “Çalışmamız, Türkiye’deki hem üst hem altyapı, özellikle mevcut olanlar ve yapılması planlanan alanlar için LiDAR, InSAR gibi uzaktan algılama teknolojileri kullanarak bunların planlanmasına katkıda bulunmak, varsa mevcut risklerin azaltılması için önlemlerin çok önceden alınması ve belirlenmesine katkıda bulunması amacını güdüyor.” dedi.

Projenin Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının desteğiyle yürütüldüğünü anlatan Görüm, 3 yıl sürecek çalışma kapsamında ilerleyen dönemde devam projelerinin de hayata geçirilmesinin planlandığını bildirdi.

Görüm, “Platform kapsamında hastaneler, yerleşim alanları, tüneller, köprüler, demir yolları ve kara yolları gibi kritik altyapılarda meydana gelebilecek heyelan, kaya düşmesi, karstik obruklar ile yer altı su seviyesindeki değişimlere bağlı alüvyon alanlardaki çökmeler uzaydan izlenecek.” diye konuştu.

Çalışmalarda sentetik açıklıklı radar görüntülerinden elde edilen verilerin kullanılacağını, yükselen ve alçalan uyduların 12 ila 16 günlük periyotlarla sağladığı görüntüler üzerinden hesaplanan deformasyonların analiz edileceğini anlatan Görüm, şöyle devam etti:

“Platform, makine öğrenimi, yapay zeka teknolojileriyle birlikte bunların hem mekansal hem zamansal bakımdan izlenmesi ve mevcut bu tehlikelerle birlikte AFAD ve ilgili kurum kuruluşların önceden uyarılmasını hedefliyor. Platformun bir diğer hedefi erken uyarı sistemlerinin altyapısını oluşturmak. Türkiye genelinde riskli alanların belirlenmesinin ardından bu bölgelerde arazi gözlem ve izleme altyapıları kurulacak ve böylece söz konusu alanlar sürekli takip edilerek olası riskler hakkında önceden bilgi sahibi olunacak. Bu kapsamda İTÜ olarak bir araştırma merkezi başvurusu hazırlığındayız. Kurulması planlanan merkez aracılığıyla kamu kurum ve kuruluşları internet tabanlı bir arayüz üzerinden deformasyon verilerine ve jeotehlike analizlerine erişebilecek.”

Gelecekteki olası afet risklerinin azaltılması amaçlanıyor

Prof. Dr. Görüm, platformun yalnızca yeni yapılacak projeler için değil mevcut yapılar için de kullanılacağını belirterek, jeomorfolojik yüzey süreçlerine bağlı olarak gelişen heyelan, kaya düşmesi, obruk ve alüvyon alanlardaki oturmalar gibi jeotehlikelerin hem planlama aşamasındaki hem de kullanımda bulunan yapılar açısından takip edileceğini söyledi.

Bugün bulunmayan bir deformasyonun gelecekte ortaya çıkabileceğine dikkati çeken Görüm, sistem sayesinde bu risklerin önceden belirlenerek gerekli koruma önlemlerinin alınmasının ve farkındalık oluşturulmasının amaçlandığını ifade etti. Görüm, “Hem mevcut yapılar hem de gelecekte planlanan yapılara hizmet edecek. Yani hem yer seçimi için hem de mevcut olan alanların güvenli bir şekilde sürdürülebilirliğini hedefliyor.” ifadelerini kullandı.

Görüm, platformun gelecekte oluşabilecek riskleri öngörmeye yönelik geliştirildiğini vurgulayarak, mevcut deformasyon verilerinin hidrometeorolojik göstergelerle birlikte değerlendirileceğini kaydetti.

Ekstrem ve kümülatif yağışların heyelanlar üzerindeki etkisinin geçmiş verilerden öğrenileceğini dile getiren Görüm, “Dolayısıyla geçmişten öğrendiğimiz bilgiyi makine öğrenimiyle birlikte bunu kontrol eden parametrelerle benzer deformasyonlarda, benzer alanlarda bu tip olaylar nasıl oluşacak, bunların kestirilmesi, açıklanabilmesi ve dolayısıyla gelecekteki risklerin azaltılması yönünde bir çalışma burada ortaya koyduğumuz proje.” dedi.

Pilot uygulamayla 40’ın üzerinde kritik alan izlenmeye başladı

Prof. Dr. Görüm, çalışmanın geçen hafta imzalanan protokolle resmen uygulamaya geçtiğini belirterek, pilot proje kapsamında gerekli altyapının kurulduğunu ve AFAD ile birlikte Türkiye genelinde 40’ın üzerinde kritik alanın izlenmeye başlandığını söyledi.

AFAD’ın da kendi bünyesinde özellikle heyelanlara yönelik gözlem ve uyarı merkezi kuracağını, sistemin ortak bir yapıyla işletilmesinin planlandığını aktaran Görüm, halen Hakkari, Tortum ve İzmir başta olmak üzere birçok bölgede heyelanların takip edildiğini, bu alanlara ilişkin AFAD’a her hafta düzenli bilgilendirme yapıldığını kaydetti. >>>AA

Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerinden derlenen bilgiye göre otomobil satışları, ocak-temmuz döneminde yıllık bazda yüzde 12,14 azalarak 502 bin 712’ye, hafif ticari araç satışları da yüzde 5,05 düşüşle 136 bin 253’e geriledi.

Bu dönemde 208 bin 46 benzinli, 165 bin 924 hibrit otomobil satıldı. Dizel otomobil satışı 30 bin 790, otogazlı otomobil satış sayısı 3 bin 906 oldu. Sadece elektrikle çalışan tam elektrikli otomobil satışları ise 93 bin 403 olarak kayıtlara geçti.

Benzinli bir jeneratörün bataryayı şarj ettiği ve sürüşün elektrik motoruyla sağlandığı “uzatılmış menzil” sistemlerine sahip araçlar dahil edildiğinde bu dönemde elektrikli otomobil satış sayısı yüzde 18,7’lik pazar payıyla 94 bin 46 oldu. (Uzatılmış menzil otomobiller de Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu olarak “elektrikli” sınıfında yer alıyor.)

Elektrikli araç satışlarında yüzde 9’luk düşüş

Yılın 7 ayında benzinli otomobil satışlarında yüzde 19,8, dizellerde yüzde 32, elektriklilerde yüzde 9 düşüş gerçekleşirken bu dönemde hibrit otomobil satışlarında yüzde 3,5 ve otogazlı otomobillerde yüzde 4,1 artış görüldü.

Uzmanlar, dizel otomobil satışlarındaki düşüşün ana nedeninin küresel üreticilerin dizel otomobil üretimini sonlandırma sürecinin devam etmesi, dolayısıyla pazara yeni dizel otomobil sunulmaması olduğunu belirtiyor.

Elektrikli otomobillerin payı yüzde 18,7 oldu

Benzinli otomobillerin satışlarda geçen yılın ocak-temmuz döneminde yüzde 45,3 olan payı, bu yılın aynı döneminde yüzde 41,4’e geriledi. Bu dönemde dizel otomobillerin payı yüzde 7,9’dan 6,1’e gerilerken otogazlı otomobillerin payı ise yüzde 0,7’den 0,8’e çıktı.

Aynı dönemde toplam satışlardan alınan pay, elektrikli otomobillerde yüzde 18,1’den 18,7’ye, hibritlerde de yüzde 28’den yüzde 33’e yükseldi.

Elektrikli ve hibrit araçların payı yüzde 51,7’ye ulaştı

Elektrikli ve hibrit otomobiller birlikte değerlendirildiğinde yılın 7 ayında toplam pazarın yüzde 51,7’sini oluşturduğu, satışların 259 bin 970’e ulaştığı görüldü. Böylece Türkiye’de satılan otomobillerin yarısından fazlasını elektrikli ve hibrit araçlar oluşturdu.

Temmuz ayında ise toplam 12 bin 715 elektrikli otomobil satıldı. Geçen yılın aynı dönemine göre elektrikli araç satışlarında yüzde 27,1 düşüş gerçekleşti. Bu otomobillerin temmuz ayındaki pazar payı yüzde 20,4 olarak hesaplandı.

Aynı ayda 20 bin 120 hibrit otomobil satışı gerçekleştirildi, pazar payı yüzde 32,2 olarak kayıtlara geçti. >>>AA

Ticaret Bakanlığı verilerinden yapılan derlemeye göre, ocak-temmuz döneminde Türkiye’nin ihracatı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 3,4 artarak 161 milyar 601 milyon dolara çıktı. Bu dönemde, Türk lirasıyla dış ticarette de yıllık bazda artış gerçekleşti.

Türk lirasıyla ihracat, ocakta geçen yılın aynı ayına göre, yüzde 6 azalışla 24 milyar 727 milyon lira oldu. İthalat ise ilk ayda yüzde 18,8 artışla, 83 milyar 526 milyon liraya çıktı. Böylece, yılın ilk ayında dış ticaret hacmi, 108 milyar 253 milyon lira olarak belirlendi.

Yılın ikinci ayında Türk lirasıyla ihracat, geçen yılın şubat ayıyla karşılaştırıldığında yüzde 2,1 azalışla 27 milyar 702 milyon liraya gerilerken, ithalat yüzde 10,5 yükselişle 92 milyar 868 milyon liraya ulaştı. Şubatta dış ticaret hacmi, 120 milyar 569 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

NİSAN AYINDAKİ YÜKSELİŞ DİKKATİ ÇEKTİ

Türk lirasıyla ihracat, martta 2025’in aynı ayına kıyasla yüzde 2,6 artışla 31 milyar 667 milyon liraya çıkarken, ithalat yüzde 15,1 yükseldi. Söz konusu ayda, 110 milyar 185 milyon liralık ithalat gerçekleştirildi. Böylece martta Türk lirasıyla yapılan dış ticaret 141 milyar 852 milyon lira oldu.

Türk lirasıyla ihracatta, nisan ayındaki yükseliş dikkati çekti. Söz konusu ayda, ihracat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 57,2 artışla 38 milyar 220 milyon lirayı bulurken, ithalat da yüzde 10,7 yükselişle 107 milyar 669 milyon liraya çıktı. Söz konusu ayda dış ticaret hacmi, 145 milyar 889 milyon lira olarak hesaplandı.

Kurban Bayramı’nın da kutlandığı mayısta, Türk lirasıyla gerçekleştirilen ihracatta yıllık bazda artış gerçekleşti. Söz konusu ayda ihracat, Mayıs 2025’e kıyasla yüzde 2,6 artarak 29 milyar 440 milyon lira olurken, ithalat yüzde 8,3 azalışla 82 milyar 453 milyon liraya geriledi. Böylece dış ticaret hacmi, mayısta 111 milyar 893 milyon lirayı buldu.

Türk lirasıyla ihracat, haziranda da 2025’in aynı ayına göre yüzde 26 artarak 29 milyar 952 milyon lira olurken, ithalat aynı dönemde yüzde 16,2 artışla 106 milyar 981 milyon liraya yükseldi. Söz konusu ayda, Türk lirasıyla 144 milyar 500 milyon liralık dış ticaret gerçekleştirildi.

DIŞ TİCARET HACMİ YILLIK BAZDA YÜZDE 10,4 ARTTI

Geçen ay ise Türk lirasıyla ihracat, Temmuz 2025’e kıyasla yüzde 31,6 yükselişle 37 milyar 32 milyon liraya ulaştı. Bu dönemde ithalat ise yüzde 2,6 artışla, 106 milyar 981 milyon lira olarak kayıtlara geçti. Geçen ay, Türk lirasıyla 144 milyar 13 milyon liralık dış ticaret yapıldı.

Bu yılın ocak-temmuz döneminde, Türk lirasıyla ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,9 yükselişle 190 milyar 349 milyon liradan, 218 milyar 738 milyon liraya çıktı.

İthalat da aynı dönemde 640 milyar 179 milyon liradan, yüzde 9,1 artışla 698 milyar 228 milyon liraya ulaştı.

Böylece ocak-temmuz döneminde, Türk lirasıyla dış ticaret hacmi yıllık bazda yüzde 10,4 artışla 916 milyar 966 milyon lira olarak kayıtlara geçti. >>>AA

Küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi dönem ortalamasına göre 1,3 dereceyi aştığı mevcut koşullarda sıcak hava dalgaları daha sık, şiddetli ve uzun yaşanıyor. Sıcak hava dalgaları, bu yıl özellikle Avrupa’da beklenenden daha erken etkili oldu.

Aşırı sıcaklar, dünyanın en hızlı ısınan kıtası konumundaki Avrupa’da bu yaz 20 bine yakın can kaybına yol açtı. Almanya’da bu yıl yüksek sıcaklıklar nedeniyle 9 bin 800’den fazla kişi hayatını kaybederken sıcaklıklar, 75 yaş ve üzerindeki nüfusu daha ağır şekilde etkiledi.

Fransa, hazirandaki sıcak hava dalgasının 5 bin 700 can kaybına neden olduğunu açıkladı. Bu yıl 4 farklı sıcak hava dalgası yaşanan İngiltere’de ise yüksek sıcaklıklar sebebiyle 2 bin 877 kişinin yaşamını yitirdiği tahmin ediliyor.

Temmuzda 40 milyondan fazla kişi için aşırı sıcaklık uyarısı yapılan ABD’de sıcaklara bağlı 25 ölüm kaydedildi. ABD’de bu yılın ilk yarısı kayıtlardaki ikinci en sıcak dönem oldu.

Güney Kore’de mayısın ortasından bu yana 2 bin 25 kişi yüksek sıcaklıkların yol açtığı sağlık sorunları yaşarken sıcak hava dalgasında 19 kişi hayatını kaybetti. Japonya’da 20-26 Temmuz’da etkili olan sıcak hava dalgasında 18 bin 600 kişi hastaneye kaldırıldı ve 45’i hayatını kaybetti. Japonya’nın bazı bölgelerinde sıcaklıklar 40 dereceyi buldu.

Tokyo’nun en büyük hayvanat bahçesi Tama’da sıcak çarpması nedeniyle 3 aslan öldü.

İklim değişikliği, orman yangınına “elverişli koşulları” tetikliyor

Küresel ısınmanın şiddetinin arttığı son yıllarda özellikle yaz ayları orman yangınları açısından riskli dönemler haline geldi.

Maryland Üniversitesinin verilerine göre 2001-2022 döneminde kaybedilen ağaçlık alanların yüzde 27’si orman yangınlarından kaynaklanırken bu oran 2023-2025 döneminde yüzde 43’e çıktı. Orman yangınları, artık 20 yıl öncesine göre iki kat daha fazla ağaçlık alan kaybına yol açıyor.

İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliğinin yol açtığı aşırı sıcaklar orman yangınlarına “elverişli koşullar” oluşturuyor.

Uluslararası bilim insanlarını bünyesinde bulunduran World Weather Attribution tarafından yapılan son analize göre iklim değişikliği, Fransa’da son dönemdeki yıkıcı orman yangınlarını tetikleyen aşırı hava koşullarının ortaya çıkma riskini bu ülkede en az 2, İspanya’da ise 20 kat artırdı.

Avrupa Orman Yangınları Bilgi Sistemi’ndeki (EFFIS) verilere göre Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde bu yıl orman yangınlarında kaybedilen alan 460 bin hektarı aştı. İspanya ve Fransa, orman yangınlarından en fazla etkilenen ülkelerin başında geliyor.

Türkiye, Yunanistan, Fas, Tunus, Nijerya ve Kanada dahil birçok ülkede yüksek sıcaklıkların tetiklediği orman yangınları görülürken bu yıl sadece Kanada’da 6 milyon hektarlık alanın yandığı hesaplandı. Bu, orman yangınlarının yol açtığı üçüncü en büyük alan kaybı olarak kaydedildi.

Orman yangınları, ağaçlık alan kayıplarının yanı sıra yaban hayatı için de tehlike oluşturuyor.

Sıcaklık kaynaklı ekonomik kayıplar artıyor, altyapı baskı altında

Küresel ısınmanın geldiği son noktada aşırı sıcaklıkların günlük hayatta etkilemediği alan neredeyse kalmadı. Sıcaklıklar nedeniyle kuraklık koşulları şiddetlenirken tarımda üretim kaybı, çalışanların iş veriminin düşmesi, ulaşımda aksaklıklar ve ekonomik kayıplar giderek artıyor.

İngiltere merkezli düşünce kuruluşu ECIU’nun analizine göre haziranda sıcak hava dalgasının, Avrupa’nın tahıl hasadında yaklaşık 2 milyar avroluk kayba yol açtığı tahmin ediliyor.

Tahmini kayıpların yaklaşık dörtte üçünü Fransa ve Macaristan oluşturuyor. Aşırı sıcakların buğday ve mısır mahsullerini erken gelişim aşamasında vurması nedeniyle Fransa’nın tahıl hasat miktarı 4,1 milyon ton aşağı yönlü revize edildi ve bu kayıp yaklaşık 891 milyon avro ekonomik büyüklüğe karşılık geldi.

Macaristan ise 2,4 milyon ton tahıl kaybına uğrarken bunun değeri 444 milyon avro olarak hesaplandı.

ECIU, bu kayıpların Avrupa’yı ithalata daha bağımlı hale getireceği ve yılın ilerleyen dönemlerinde güney yarımküredeki hasatlara bağlı olarak küresel emtia fiyatlarını yukarı çekebileceği uyarısında bulunuyor.

Temmuz, İngiltere’de kaydedilen en kurak ay oldu

Londra Ekonomi Okulu bünyesindeki Grantham İklim Değişikliği ve Çevre Araştırma Enstitüsü ve Avrupa-Akdeniz İklim Değişikliği Merkezi’nin analizine göre hazirandaki sıcak hava dalgası, İngiltere’de 1,5 milyar dolarlık ekonomik kayba yol açtı. Bu kayıp, yüksek sıcaklıkların neden olduğu uyku ve sağlık sorunları ile ülkede çalışma saatlerinin azalması ve çalışanların verimliliğinin düşmesiyle ortaya çıktı.

Öte yandan, İngiltere Çevre Ajansı, ülkenin yarısı için kuraklık ilan etti. Temmuz, İngiltere’de kaydedilen en kurak ay oldu. Kuraklık koşulları nedeniyle bahçe sulamasına kısıt getirildi.

Yağmurlu iklimi ve geniş yeşil alanlarıyla bilinen İngiltere’deki bazı bölgeler, yeşil dokusunu kaybederek kurak görünüme büründü. Aşırı sıcaklar, Fransa’da kritik altyapı üzerinde baskı oluşturdu. Çevre endişeleri nedeniyle ülkedeki 3 nükleer reaktörde elektrik üretim faaliyeti geçici süreyle durduruldu.

Avrupa’nın en önemli ticaret yollarından Ren Nehri’nde kayıtlardaki en düşük su seviyesi görülürken kuraklık koşullarının şiddetlenmesinin beklendiği gelecek haftalarda bu seviyenin daha fazla düşeceği tahmin ediliyor. >>>AA